آمریکا و تبعات اقتصادی توافق با ایران

اگرچه دلار با یک تقویت مقطعی در هشت ماه گذشته مواجه شده است، اما در مقایسه با سال های اولیه تغییرِ ارزِ اروپا به یورو، دلار امروز با نرخ کمتری مبادله میشود. درمورد بعضی واحدهای پولی دیگر مانند فرانک سوئیس نیز وضع مشابهی وجود دارد و در چهل سال گذشته، ۷۰ درصد از ارزش دلار امریکا کاسته شده است. برای درک بهتر خطری که امروز واحد پولی ذخیره جهان را تهدید میکند ضروری است تا بدانیم دلار چگونه به واحد پول بین المللی تبدیل شده است. زمانی که رئیس حمهور نیکسون برابری قیمت دلار و طلا را در آگوست ۱۹۷۱ متوقف کرد، پیامدهای منفی آن به سرعت بازار ارز را تحت تاثیر قرار داد. حرکت نیکسون پایانی بود بر رژیم ارزی بین المللی منطبق بر “برتون وودز” و خبر از بی ثباتی و شناور شدن نرخ ارزها میداد. این اتفاق به همراه تاثیر تورمی افزایش قیمت نفت سبب تضعف دلار شد.

در تلاش برای بازگرداندن ثبات، نیکسون در ۱۹۷۳، هنری کیسینجر – وزیر خارجه وقت آمریکا- را به عربستان سعودی فرستاد تا سعودی ها را قانع کند که نفت اشان را به دلار قیمت گزاری کنند. این توافق در قبال تعهد آمریکا به حفظ امنیت حوزه های نفتی عربستان حاصل شد. این توافق سبب شد تا دیگر کشورهای عضو اوپک نیز از این تغییر پیروی کنند و رژیم بازرگانی مبنتی بر دلار نفتی بوجود آمد و سپس در قیمت گزاری محصولات دیگر و باقی مبادلات تجاری این نقش گسترش یافت. این مسئله در نهایت سبب شد که دلار به ارز ذخیره بین المللی تبدیل شود و به مدت چهار دهه حمایتی کلیدی بود از جایگاه دلار در اقتصاد جهانی.

اما درپنچ سال اخیر دور از چشم رسانه های خبری تغییراتی در ارز مبادلاتی جهانی و توافق های تجاری در حال رخ دادن بود. این اتفاق نه فقط به دلیل کاهش قدرت آمریکا در جهان بود بلکه رقابت و بی اعتمادی نیز افزایش یافته بود، تعدادی از متحدان سنتی آمریکا دیگر این کشور را بعنوان متحد قابل اتکای خود نمی دیدند. رشد اقتصادی در چین، رهبران این کشور را تشویق کرده بود که به سمت توافق های غیردلاری بروند. این توافق ها تنها با رقبای آمریکا مثل روسیه نبود، بلکه دوستان آمریکا مانند آلمان برزیل، استرالیا، هند، ژاپن، شیلی، آفریقای جنوبی، عربستان سعودی و امارات متحده عربی را نیز شامل میشد. موضوع تبادل نفت ایران با طلا و روپیه هند نیز از موارد مشهور در ماجرای تحریم های تجاری ایران بود.

امروز کشورهای خاورمیانه نه تنها با مشکل رشد تهدیدات منطقه ای و بی ثباتی امنیتی روبرو هستند بلکه تعدادی از متحدان آمریکا از کشورهای عرب منطقه مانند عربستان، مصر و اردن و امارات ترجیح میدهند دیگر روی آمریکا حساب باز نکنند و اعتمادشان را در پی حمایت رئیس جمهور اوباما از توافق موقت هسته ای با ایران از دست داده اند. توافقی که به گمان آنها به نفوذ و هژامونی شیعیان ایران در منطقه کمک خواهد کرد.

اگر این کشورها و خصوصا عربستان سعودی، احساس کنند که آمریکا آنها را کنار گذاشته است و تلاش کنند تا بدنبال ظرفیت های هسته ای خود باشند، ممکن است تصمیم بگیرند که مبادلات نفتی خود را نیز دیگر به دلار انجام ندهند. انقلاب تکنولوژی استخراج نفت، نیاز انرژی آمریکا را تقریبا مرتفع کرده است و چین حالا بزرگترین خریدار نفت عربستان سعودی است. اگر دیگر کشورها نیز چنین مسیری را طی کنند، نیاز به دلار تا حد زیادی کاهش می یابد . بانک های مرکزی در سراسر دنیا دیگر نیازی به میزان بالای ذخیره دلارِ آمریکا ندارند. مرگ بلفعل ذخیره ارزی دلار میتواند به سرعت یک بحران جدید اقتصادی ایجاد کند، بحرانی جدی تر و خطرناک تر از سال ۲۰۰۸٫

اوباما به روشنی پس از انتخابات ۲۰۰۸ گفت که میخواهد آمریکا را تغییر دهد. این تغییر تاکنون با بار شدن هزینه های سنگین به اقتصاد داخلی و با تصویب طرح بیمه های همگانی، طرح اصلاح وال استریت داد-فرنک و طرح حمایت از مصرف کننده  و باتلاق های اقتصادی از این دست دیده شده است. اما این دگرگونی ها به معنای تغییراتی رادیکال در سیاست خارجی و جایگاه  آمریکا در جهان بوده است. تبعات اقتصادی این تغییرات به حدی است که حتما باید قبل از انجام آنها، بدرستی فهمیده شوند.

اسکات پاول – ولث‌اندپاورتی

#توافقهستهای #آمریکا #دیدگاهنو #اقتصاد #ایران #عربستان

© 2020 New Vision Research Institute

  • White Facebook Icon