آیا پیروزی میانه روها تفاوتی ایجاد خواهد کرد؟


هاله اسفندیاری – حامیان معتدل حسن روحانی رئیس جمهور ایران در انتخابات مجلس شورای اسلامی در هفته گذشته به پیروزی قابل توجهی دست یافتند و همه ۳۰ کرسی شهر تهران را از آن خود کردند. از اتفاقات برجسته این انتخابات میتوان به حذف حداد عادل، سخنگوی سابق مجلس و سر لیست اصولگرایان اشاره کرد که نتوانست به جمع سی نفر منتخب مردم تهران راه پیدا کند. محافظه کاران و نامزدهای مستقل در شهرهای دیگر اما بهتر ظاهر شدند، در بعضی موارد موفقیت نامزدهای اصلاح طلب ناشی از یک اتحاد غیر رسمی با نامزدهای معتدل اصولگرا بود. در مجموع نتایج انتخابات پارلمانی در ایران مهر تائیدی است بر سیاست معتدلانه حسن روحانی از جمله موفقیت دولت وی در رسیدن به یک توافق هسته ای بین ایران و قدرت های جهانی و لغو تحریم های اقتصادی ناشی از این فعالیت ها؛ قدرت جذب سرمایه گذاری خارجی و تلاش های وی در جهت کاهش محدودیت های [اجتماعی و سیاسی] ایرانیان (تابحال با نتایج محدود)

از میان ۸۸ عضو مجلس خبرگان -مجلس روحانیونی که مسئولیت انتخاب رهبر بعدی را بر عهده دارند- حسن روحانی در ائتلاف با اکبر هاشمی رفسنجانی توانستند بیشترین آرای پایتخت را به خود اختصاص دهند. محافظه کاران همچنان اکثریت خود در مجلس خبرگان را حفظ خواهند کرد اما انتخابات برای احمد جنتی چهره شاخص تندروها نتیجه ضعیفی را رقم زد. جنتی که در دهه هشتم زندگی خود از قدرتمند ترین سران محافظه کار در شورای نگهبان به شمار میرود به سختی توانست به مجلس خبرگان راه پیدا کند؛ محمد تقی مصباح یزدی یکی از نظریه پردازان راست افراطی و محمد یزدی رئیس فعلی مجلس خبرگان نتوانستند در این دوره آرای لازم را کسب کنند و از ورود به مجلس خبرگان بازماندند.

انتظار میرود دولت حسن روحانی با همراهی نمایندگان میانه رو-اصلاح طلب و مستقل های نزدیک به خود در مجلس جدید در بعضی زمینه ها تقویت شود اما در بخش هایی دیگر تفاوت ها برای دولت اندک خواهد بود. رئیس جمهور آزادی بیشتری برای انتخاب کابینه خود خواهد داشت و وزیران کمتری به مجلس برای سوال و استیضاح احضار خواهند شد. روحانی به سادگی خواهد توانست تا برنامه های اقتصادی خود از جمله افزایش خصوصی سازی و محدودیت های کمتر بازرگانی و احتمالا کسب ایمنی بیشتر برای جذب سرمایه گذاران خارجی را به پیش ببرد. روحانی آزادی عمل بیشتری برای برای دادن آزادی های اجتماعی خواهد داشت از جمله دادن امنیت بیشتر به زنان و جوانان خصوصا درباره گشت های امنیت اخلاقی پلیس در ایران.

آقای روحانی تقریبا در گشایش فضای سیاسی در سه سال گذشته ناموفق بوده است. او کنترل بسیار کمی بر روی نهادهای گوناگون امنیتی از جمله وزارت اطلاعات و بخش امنیتی اطلاعاتی سپاه پاسداران و نیروهای شبه نظامی بسیج دارد. این نهادها مخالفان و دگراندیشان را  بازداشت و زندانی میکنند بدون اینکه مورد سوال و نظارت باشند. قوه قضائیه همکاری نزدیکی با نهادهای امنیتی دارد و رئیس این قوه توسط رهبر انتخاب میشود و حسن روحانی به عنوان رئیس جمهور کنترلی بر این نهاد ندارد. هیچکدام از این محدودیت ها به نظر نمیرسد که در آینده نزدیک تغییری کنند.

در سیاست خارجی آقای روحانی ایران را وارد مرحله جدیدی کرده است. توافق هسته ای اجرایی شده است و تجارت خارجی رو به رشد است، معاملات کلان اقتصادی با کشورهای اروپایی در حال انجام است و مقامات رسمی تهران و واشنگتن به تناوب درباره مشکلات منطقه ای به بحث و گفتگو میپردازند. اما مجلس ایران در قبال سیاست های خارجی تقریبا نقشی ندارد، برای مثال در مورد نقش ایران در سوریه یا عراق و حمایت از حزب الله لبنان و یا درباره [ارتباط با] اسرائیل و آمریکا، مجلس نقشی نخواهد داشت. انتظار میرود حمایت مردمی از این انتخابات به تقویت دولت حسن روحانی بیانجامد اما وقتی پای امنیت داخلی، حقوق بشر، آزادی سیاسی و اکثر مشکلات سیاست خارجی درمیان باشد پارلمان ایران و حتی رئیس جمهور روحانی نقش کمرنگی خواهند داشت و رهبر ایران، نهادهای امنیتی و سپاه پاسداران حرف آخر را خواهند زد.

*این مقاله به زبان انگلیسی در وال استریت ژورنال منتشر شده است. در برگردان این مقاله به زبان فارسی ممکن است بعضی جملات به لحاظ دستوری  تغییر کرده باشند و ترجمه کلمه به کلمه صورت نگرفته باشد

هاله اسفندیاری پژوهشگر ایرانی-آمریکایی و مدیر بخش مطالعات خاورمیانه موسسه غیر دولتی وودرو ویلسون در شهر واشنگتن است. از ۸ مه ۲۰۰۷ در زندان اوین و در بازداشت رسمی وزارت اطلاعات بسر می‌بُرد. وی نهایتاً در تاریخ ۲۱ اوت ۲۰۰۷ از زندان اوین به طور موقت و با قرار وثیقه ۳۰۰ میلیون تومانی آزاد شد. هاله اسفندیاری در اکتبر سال ۲۰۰۹ کتابی با عنوان خانه من، زندان من؛ روایت اسارت یک زن در ایران منتشر کرده که در آن به شرح هشت ماه بازداشت در زندان‌های ایران و بازجویی‌هایی وزارت اطلاعات از خود پرداخته‌است. اسفندیاری دکترای خود را از دانشگاه وین اخذ کرده است و به مدت ۱۵ سال استاد دانشگاه پرینستون بوده است.

#اصلاحطلب #اعتدال #انتخاباتمجلسدهم #حسنروحانی #دیدگاهنو #هالهاسفندیاری

© 2020 New Vision Research Institute

  • White Facebook Icon