احتمال ردصلاحیت حسن روحانی چقدر است؟

در تلگرام بخوانید

یکی از مسائلی که فضای سیاسی داخل کشور را تحت تاثیر خود قرار داده است، احتمال ردصلاحیت حسن روحانی است. احتمالی که اصولگراها به آن دامن می زدند و حتی اصلاح طلبان نیز مدتی در جستجوی یک کاندیدای جانشین و آلترناتیو بودند. برخی فعالان اصولگرا حتی کار را به مقایسه حسن روحانی و ابوالحسن بنی صدر می کشانند، و «خیانت» حسن روحانی به کشور را از «خیانت» بنی صدر نیز زیانبارتر می دانند و با اطمینان از ردصلاحیت او سخن می گویند. برخی فعالان طیف اعتدال نیز از تمایل هاشمی رفسنجانی برای حضور یک کاندیدای سایه – یا کاندیداهای سایه – در انتخابات پیش رو و در کنار حسن روحانی سخن گفته اند. حسین مرعشی درباره این طرح رفسنجانی می گوید: «تاکید آقای ‌هاشمی این بود که در انتخابات پیش رو، در کنار آقای روحانی، افراد دیگری هم باشند که به ایشان در مسائل تبلیغاتی و در اختیار گرفتن فضاهای رسمی کمک کنند. از سویی بهتر است با یک برگ بازی را شروع نکنیم که خدایی ناکرده به هر دلیلی پشیمانی بیاورد.»

اما با این حال و و بر اساس آنچه نگارنده می پندارد، ردصلاحیت حسن روحانی امری بسیار بعید است. اگرچه در سابقه شورای نگهبان، ردصلاحیت چهره ای چون اکبر هاشمی رفسنجانی هم وجود دارد، اما باید در نظر گرفت گرایشات سیاسی اعضای شورای نگهبان، تا حد بسیار زیادی وابسته به نگاه کلان خامنه ای و تحلیل او از مسائل روز است. خامنه ای نشان داده است که شخصا مایل است در ذیل نظام جمهوری اسلامی، درجاتی از رقابت جدی سیاسی شکل بگیرد، اما کاملا در چارچوب نظام و یکی از وظایف شورای نگهبان دقیقا این است که بازی انتخابات را با توجه به مختصات موردنظر خامنه ای کنترل کند، و عمده ترین ابزار این کنترل هم نظارت استصوابی ست. از این رو ردصلاحیت حسن روحانی – به عنوان رییس جمهور مستقر – تنها زمانی می تواند صورت بگیرد که اراده خامنه ای بر آن قرار گرفته باشد. اما آیا خامنه ای تصمیم بر ردصلاحیت حسن روحانی در انتخابات پیش رو دارد؟ من اینطور فکر نمی کنم. دلایل من برای بعید دانستن ردصلاحیت روحانی در انتخابات ۹۶ این هاست؛

یک اینکه، تاریخ رهبری خامنه ای نشان داده است که حتی اختلافات عمیق نیز موجب نمی شود او رییس جمهور مستقر را کاملا از دور خارج کند. قبل از روی کارآمدن احمدی نژاد، خامنه ای حادترین رابطه را با سیدمحمد خاتمی داشت. اساسا بعضی تحلیل ها، خاتمی را به گورباچف ایران تعبیر می کردند و خود خامنه ای هم در یک سخنرانی به این تعبیر اشاره کرد و به آن حمله برد. اما با این وجود خاتمی در سال ۸۰ تایید صلاحیت شد. در دوره دوم ریاست جمهوری احمدی نژاد هم که رابطه رهبری و رییس جمهور، به بالاترین درجه تیره شد و کار حتی به خانه نشینی ۱۱ روزه رییس جمهور کشید، اما با این حال خامنه ای هیچ اجازه نداد که حتی اطرافیان احمدی نژاد نیز مورد تعرض سیاسی قرار بگیرند. چنانکه بازداشت رحیمی و بقایی، از معاونان احمدی نژاد، پس از اتمام دوره ریاست جمهوری احمدی نژاد انجام گرفت.

دوم اینکه، اگرچه برخی با به میان آوردن فکت ردصلاحیت رفسنجانی در انتخابات ۹۲، هیچ چیز را در نظام اسلامی ایران غیرممکن نمی دانند، اما باید به این واقعیت اشاره کنیم که حسن روحانی، هاشمی رفسنجانی نیست. هاشمی رفسنجانی در صورت حضور در مسند ریاست جمهوری، توان ایجاد مشکلات جدی را برای خامنه ای داشت. در حالیکه حسن روحانی رییس جمهوری ست که خامنه ای توان کنترل او را دارد. روحانی جز یک سری مناقشه های لفظی، از خط قرمزهای خامنه ای عبور نکرده است؛ چه در مساله برجام، چه در حوزه سیاست داخلی و چه در امور فرهنگی. به عنوان مثال، مساله رفع حصر از موسوی، کروبی، رهنورد، اگرچه جزء شعارهای انتخاباتی حسن روحانی بود، اما رفتار سیاسی اش پس از پیروزی و در سال های اخیر نشان داد، که با توجه به موضع سخت خامنه ای درباره آن سه تن، نه تمایلی برای ورود به این مساله دارد و نه توان حل و فصل آن را دارد. مسائلی چون سوریه و نوع رابطه با غرب و آمریکا هم که اساسا مسائلی هستند که تصمیم گیرنده اصلی خود خامنه ایست. خلاصه آنکه، خامنه ای نیازی به ردصلاحیت حسن روحانی ندارد.

سوم اینکه، بایستی این نکته را نیز در نظر گرفت که اگر حسن روحانی ردصلاحیت شود، به این معنا خواهد بود که یک رییس جمهور فاقدصلاحیت برای چندماه تا زمان آغاز به کار رییس جمهور جدید، کشور را اداره خواهد کرد. خامنه ای نشان داده است که شدیدا به حفظ وجهه نظام جمهوری اسلامی اهمیت می دهد و از این رو بسیار بعید است اجازه دهد چنین امری در ظلّ نظام جمهوری اسلامی صورت بپذیرد؛ خصوصا که چنین اتفاقی می تواند از لحاظ تبلیغاتی، بعد منفیِ بالایی داشته باشد. درنظر بگیریم که وزارت کشور حسن روحانی، مجری برگزاری انتخابات ۹۶ خواهد بود و تصور کنیم دولتی مجری برگزاری انتخابات باشد که رییس آن، حتی صلاحیت کاندیداتوری نداشته باشد!

چهارم اینکه، خامنه ای، در دیدار دوماه پیش خود با محمود احمدی نژاد، او را از حضور در رقابت ریاست جمهوری منع کرد. براساس گزارش خود او از این دیدار، این منع برای پرهیز از دوقطبی شدن انتخابات پیش رو صورت گرفته است. خامنه ای صراحتا اعلام کرد که دوقطبی شدن را به صلاح کشور نمی داند. خب، این دوقطبی که بین احمدی نژاد و عارف یا احمدی نژاد و جهانگیری که شکل نمی گرفت! قطعا دوقطبی بین دو کاندیدای شکل می گیرد که توان بسیج مردمی بالا و توان ستادی قدرتمند داشته باشند و قابلیت تشکیل اجماع بر روی خود را هم داشته باشند. خصایصی که در جبهه مقابل محمود احمدی نژاد – و در غیبت چهره هایی چون سیدمحمد خاتمی – در حسن روحانی قابل دستیابی و دسترسی ست. از این رو پندار نگارنده این است که خامنه ای – به احتمال فراوان – نه تنها حسن روحانی را ردصلاحیت نخواهد کرد، بلکه با ریاست جمهوری مجدد او نیز مشکل خاصی نخواهد داشت.

#انتخاباتریاستجمهوری #حسنروحانی #دیدگاهنو #علیرضاکیانی

© 2020 New Vision Research Institute

  • White Facebook Icon