اصلاح طلبان و غروب اتحاد با اصول گرایان میانه

انتخابات سومین دوره هیات رئیسه مجلس دهم به رقابت جدی علی لاریجانی و محمدرضا عارف تبدیل شد. این مصاف سنگین با هم آوردی درهیات رئیسه موقت مجلس دهم یک تفاوت جدی داشت و آن هم حضور حمید رضا حاج بابایی کاندیدای مورد حمایت فراکسیون ولایی( اصول گرایان سنتی و تندرو) به عنوان ضلع سوم رقابت بود. در دور اول رقابت محمد رضا عارف توانست با کسب ۱۱۴ رای بر علی لاریجانی (۱۰۱ رای) و محمد رضا حاج بابایی (۵۴ رای) برتری پیدا کند اما چون آراء وی حد نصاب لازم را نداشت، انتخابات به دور دوم کشید و با کناره گیری حاج بابایی به نفع علی لاریجانی ، رئیس مستقر توانست برای یازدهمین بار با کسب ۱۴۷ رای در برابر ۱۲۳ رای بر کرسی ریاست مجلس تکیه بزند. این بار عارف اگرچه شکست خورد اما موقعیت بهتری از سال ۱۳۹۳ داشت که با ۱۰۳ رای در برابر ۱۷۳ رای لاریجانی از جلوس بر صندلی ریاست بازماند.

در تلگرام بخوانید

این تغییر وتحولات نشانگر تغییرات نه چندان پر دامنه در آرایش مجلس دهم در سومین سال فعالیت خود است. علی لاریجانی موقعیتش ضعیف تر شده و بر عکس عارف یارگیری بیشتری از نیرو های بینابین و حتی اصول گرایان برای پایان دادن به ریاست لاریجانی انجام داده است اگرچه کماکان بهبود موقعیت عارف در حدی نبود که به هدف یادشده برسد.

اگرچه فراکسیون امید رای بیشتر عارف و پررنگ تر شدن نسبی وزن شان درهیات رئیسه را به پای اکثریت بودن خودش گذاشته است، اما رصد کردن اتفاقات وبخصوص رای کاندیداهای ناکام فراکسیون امید در انتخابات ناظران و دبیر ها نشان می دهد این ادعا درست نیست. در واقع بخشی از آراء عارف متعلق به کاندیدا های منفرد و همچنین اصول گرایان ناراضی از علی لاریجانی است. رای های تشکیلاتی فراکسیون امید در مجلس برابر ۵۹ رای زهرا ساعی است که در کسب دبیری هیات رئیسه ناکام شد.

اما پیامد مهم وزن کشی سیاسی مجلس چالش اصلاح طلبان با اصول گرایان میانه است که به نوعی پیش زمینه رقابت آینده عارف و لاریجانی برای ریاست جمهوری بعد از حسن روحانی است. در این انتخابات علی لاریجانی چون انتخابات هیات رئیسه موقت وامدار اصول گرایان شد و اعتدالی ها نیز بار دیگر ریاست وی را بر عارف ترجیح دادند. اما فراکسیون مستقلان ولایی نزدیک به لاریجانی در انتخابات نایب رئیس ها عمدتا به کاندیدا های فراکسیون امید رای دادند تا کماکان به ائتلاف شکننده پایبند باشند.

ولی همانطور که تقابل لاریجانی و عارف نشان داد تدوام این وضعیت در انتخابات های آینده با موانع بزرگ و چه بسا عبور ناپذیر مواجه است. محاسبات اصلاح طلبان برای جدایی اصول گرایان میانه درست از کار در نیامده است. اینک لاریجانی با بازگشت به پایگاه سیاسی اولیه اش توانسته حضورش در سران قوا را استمرار بخشد و در انتخابات های آینده نیز تصمیم گیری نهایی اش بر اساس موقعیتش در مناسبات قدرت خواهد بود نه بر اساس گفتمان میانه روی و یا حفظ اتحاد در برابر افراطی ها.

این وضعیت محصول ارزیابی از منشا تحولات در جمع کوچک اصول گرایان منتقد وضع موجود است. آنها هنگامی که در سال ۱۳۸۴ با برخورد تهاجمی و حذفی طیف جدیدی از اصول گرایان مواجه شدند که خواهان بر هم زدن تقسیم بندی سنتی جمهوری اسلامی در قالب دو جریان چپ و راست بود. آنها که خود را در قالب گفتمان سوم تیر معرفی می کنند با حمایت بیت رهبری توانستند علی لاریجانی را کنار بزنند. در انتخابات های بعدی نیز آنها کوشیدند تا چهره هایی چون علی اکبر ناطق نوری و علی لاریجانی را به حاشیه برانند. این برخورد باعث شد تا علی لاریجانی که نوع نگاه اصول گرایان تند رو را نداشت به دنبال فاصله گیری و شکل گیری جریان سیاسی متمایز برود. اگرچه او به دلایلی حزب سیاسی جدیدی تاسیس نکرد اما توانست با استفاده از نمایندگان منفرد و بینابین و بازی کردن بین دو فراکسیون اصلاح طلب و اصول گرا موقعیت خود را در ریاست مجلس تثبیت کند.

اما این وضعیت شکننده و نوسانی با حرکت جدید اصلاح طلبان توان موفقیت ندارد و وی ناگزیر به ائتلاف و همسویی با اصول گرایان است. اصلاح طلبان نیز از سرمایه گذاری بر اصول گرایان میانه رو و تعدیل مواضع سیاسی و گفتمانی شان نیز نتیجه مورد نظر را نگرفته و تقریبا در پله اول هستند. آنها برای افزایش سهم خود در بلوک قدرت علی رغم رعایت خطوط قرمزرهبری و کاهش شکاف با نهاد ولایت فقیه ولی باز چاره ای جز رقابت با کلیت اصول گرایان ندارند. علی لاریجانی ها زمانی کنار اصلاح طلبان هستند که از امتیاز حمایت آنها یک طرفه برخورد دار شده و تهدیدی را متوجه موقعیت خود نبینند. این رقایت فقط در عرصه عمومی نیست بلکه احساس خطر از تقویت موقعیت آنها در قدرت، باعث شود تا اصول گرایان میانه نیز با کاهش محدودیت ها و عادی شدن آنها در نظام همراهی نکنند. بدینترتیب می توان گفت ایده اتحاد کارگزاران و نیرو های قدیمی نظام علیه تند رو ها و افراطی گری تقریبا به نطقه پایان رسیده است اگرچه هیچگاه این ایده تبدیل به یک ائتلاف پیادار و فراورده سیاسی متعین نشد.

در تلگرام بخوانید

#اصلاحطلبان #عارف #علیلاریجانی

© 2020 New Vision Research Institute

  • White Facebook Icon