امید کوکبی؛ به کدامین گناه؟

[cycloneslider id=”freekokabi”]

امید کوکبی در مرداد ۱۳۶۱ در گنبدکاووس به دنیا آمده است. او با رتبه‌ ۲۹ وارد دانشگاه صنعتی شریف شد و در دو رشته فیزیک و مکانیک لیسانس گرفت و دوره کار‌شناسی ارشد خود را با اخذ بورسیه از اتحادیه اروپا در اسپانیا به اتمام رساند. برای ادامه تحصیل در دورهٔ دکترا در گرایش برهمکنش لیزرهای پرقدرت با پلاسما با دریافت بورسیه تحصیلی دیگری از آمریکا به دانشگاه تگزاس در آستین آمریکا که بالاترین سطح علمی را در رشته فیزیک اتمی در این گرایش در میان دانشگاه‌های دنیا را داراست،  رفت. وی بار‌ها از طرف مقامات امنیتی جمهوری اسلامی به همکاری در پروژه اتمی دعوت شد که به دلیل عدم تمایل شخصی آن را رد می‌کرد. نهایتا در زمستان ۸۹ و درحالیکه برای دیدار خانواده به ایران آمده بود، در بازگشت در فرودگاه امام خمینی بازداشت و به اتهام «همکاری با دول متخاصم» و «کسب درآمد نامشروع» به ۱۰ سال حبس محکوم شد. امید کوکبی در زندان به سرطان کلیه دچار شد و یک کلیه اش را از دست داد.

در تلگرامبخوانید

اصرار مقامات بر ادامه زندان امید کوکبی

در حالیکه در روزهای اخیر امید کوکبی به علت سرطان کلیه و جراحی از زندان به بیمارستان منتقل شده بود، «غلامحسین محسنی اژه‌ای» – سخنگوی قوه قضاییه – بر ادامه حبس او تاکید کرد و او را «جاسوس» ی دانست که باید دوره کامل ۱۰ ساله حبس خود را بگذراند. او دراین باره گفت: «این مجرم به ۱۰ سال حبس محکوم شده است و اگر کسی به کشور و مردم خود خیانت کند باید مورد مجازات قرار بگیرد. افرادی که در زندان هستند نیز مانند دیگر افراد ممکن است بیمار شوند که اگر بتوان آن‌ها را در داخل زندان معالجه کرد این اقدام انجام می‌شود در غیر این صورت به بیمارستان برای مداوا منتقل خواهند شد.»

تاکید مقامات عالیرتبه قضایی بر ادامه حبس امید کوکبی در حالی صورت می گیرد که وکیل او زندان را برای سلامتی وی خطرناک توصیف کرد. «سعید خلیلی» در حالیکه از زندانبانان به دلیل بی توجهی به سلامتی کوکبی انتقاد کرد، اما در عین حال، حال امید کوکبی را در شرایط فعلی و پس از جراحی و خارج کردن یک کلیه از بدنش، خوب توصیف کرد اما در عین حال محیط زندان را برای امید کوکبی نامناسب دانست و گفت: «بر اساس گفته پزشک معالج زندگی او در آینده باید همراه با مراقبت‌های دقیق پزشکی و در محیطی به دور از استرس و فشارهای عصبی باشد که قطعا محیط زندان می‌تواند برایش خطرناک و مشکل‌زا باشد.»

اما غلامحسین محسنی اژه‌ای درباره این احتمال که اگر زندان موجب تشدید بیماری کوکبی شود، آن احتمال را نیز راهی برای رهایی امید کوکبی از حبس ندانست و تصمیم درباره آن وضعیت را منوط به نظر «پزشکی قانونی» و «سازمان زندان‌ها» دانست و گفت: « سازمان زندان‌ها و دادیار زندان با نظر پزشکی قانونی می‌تواند شرایطی فراهم کند و اگر شرایط بیمار طوری باشد که باید قرنطینه شود و به هیچ وجه امکان حضور وی در زندان نیاز نیست، لذا باید در بیمارستان ویژه تحت بستری باشد.»

آزادی کوکبی، یک «تکلیف قانونی» است

اما با این حال و بر خلاف نظر محسنی اژه‌ای، وکیل کوکبی آزادی او در شرایط فعلی را یک «تکلیف قانونی» می‌داند نه یک احتمال یا امر اختیاری. به گفته او می‌توان با استناد به ماده ۵۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری، اجرای مجازات کوکبی را متوقف کرد. بر اساس این ماده قانونی، «هرگاه محکوم علیه به بیماری جسمی یا روانی مبتلا باشد و اجرای مجازات موجب تشدید بیماری یا تأخیر در بهبودی وی شود، قاضی اجرای احکام کیفری با کسب نظر پزشکی قانونی تا زمان بهبودی، اجرای مجازات را به تعویق می‌اندازد.»

این اصرار دستگاه قضایی بر ادامه حبس امید کوکبی در حالیست که دیوان عالی رسما او را بی گناه می‌داند. درواقع نکته جالب توجه اینجاست که با وجود صدور حکم ۱۰ سال حبس در دادگاه بدوی به اتهام «ارتباط با دول متخاصم» و «کسب درآمد نامشروع» و تایید عین حکم در شعبه ۳۶ دادگاه تجدیدنظر، نهایتا دیوان عالی کشور در سال ۹۳ به سه دلیل، امید کوکبی را بی‌گناه  و ۱۰ سال حکم حبس را فاقد وجاهت دانسته بود. سه دلیلی که دیوان عالی کشور برای بی‌گناهی امید کوکبی بر می‌شمارد به این ترتیب است: «۱- متخاصم نبودن دولت محل تحصیل وی به استناد نامه رسمی وزارت امور خارجه که مسئول رسمی دیپلماسی کشور است ۲- فقد هرگونه مدرک و دلیلی در پرونده علیه او و ۳- عدم دسترسی وی به هرگونه اسناد طبقه‌بندی شده و محرمانه، تا احیاناً بتواند آن‌ها را در اختیار دولتی متخاصم قرار دهد.»

«در پشت اتهام جاسوسی، چه هدفی نهفته است؟»

اما امید کوکبی درباره حبس خود چه می‌اندیشد؟ شاید بتوان احساس او از این حبس ناعادلانه را در خلال نامه‌هایش از زندان دریافت. امید کوکبی در دومین نامه خود به رییس قوه قضاییه در آبان ۹۲ از «روح آزرده» خود می‌گوید و اتهامات بی‌اساسی که بر او وارد کرده‌اند. او از تفهیم اتهام‌های متفاوتی می‌گوید که بر او وارد کرده‌اند. از «شرکت در تجمعات غیر قانونی» و «اخلال در نظم و امنیت» گرفته تا اتهام «ارتباط با دول متخاصم» و «کسب درآمد نامشروع»، که نهایتا این دوتای آخر به عنوان اتهامات اصلی او شناخته شد.

او این این اتهام را که تلویحا حاوی انگ جاسوسی ست، با عقل و منطق سلیم همخوان نمی‌داند و خطاب به صادق لاریجانی می‌گوید: «چگونه می‌شود به کسی که متهم به جاسوسی یا ارتباط با اجانب است اطمینان کرد و او را به محرمانه‌ترین و سرّی‌ترین بخش اسرار نظام دعوت کرده و از او درخواست همکاری نمود‌؟ دعوت‌های مکرر مسئولین امنیتی و اطلاعاتی و تحت فشار قرار دادن خانواده‌ام جهت متقاعد کردن من به همکاری و نشان دادن در باغ سبز و وعده حمایت‌های مختلف همچون آزادی و ادامه تحصیل در‌‌‌ همان دانشگاه قبلی خودم (دانشگاه آستین تگزاس) برای کسی که تاکنون هیچ فعالیتی خارج از دانشگاه و محافل علمی دنیا نداشته و با عالم سیاست بیگانه است چه معنا و مفهومی را تداعی می‌کند؟ و در پشت این اتهام زنی‌ها و فشار‌ها چه هدفی نهفته است‌؟»

جوایزی برای ایستادگی بر اصول اخلاقی

این جوان ترکمن که تنها به دلیل تن ندادن به همکاری هسته‌ای با پروژه اتمی حکومت، کینه دستگاه امنیتی جمهوری اسلامی را به جان خریده است، به خاطر تحمل این فشار‌ها، مورد تقدیر جامعه بین الملل نیز قرار گرفته است. جدای از نامه و بیانیه برای آزادی امید کوکبی که بعضا از طرف افراد و نهادهای بسیار معتبر نوشته شده است، امید کوکبی در دوره زندان خود، جوایزی نیز کسب کرده است. در سپتامبر سال ۲۰۱۳، انجمن فیزیک آمریکا جایزه آندره ساخاروف را به دلیل «شجاعت وی در رد همکاری برای استفاده از دانشش در پروژه‌هایی که به زعم وی برای بشریت زیان آور است، علی‌رغم فشار شدید جسمی و روانی» به طور مشترک به دکتر بوریس آلت شولر فیزیکدان روسی و امید کوکبی اهدا کرد. در سال ۲۰۱۴ از سوی انجمن غیردولتی پیشبرد علوم آمریکا، به دلیل «موضع و اراده شجاعانه وی برای تحمل زندان به جای زیر پا گذاشتن اصول اخلاقی اش یعنی استفاده نکردن از تخصص علمی برای مقاصد مخرب و همچنین تلاش‌های وی برای ایجاد امید و ارایهٔ آموزش به دیگر زندانیان» به عنوان برنده جایزه آزادی و مسئولیت‌پذیری علمی انتخاب شد، درباره او چنین نوشت: «برای شجاعت، ایستادگی و ترجیح تحمل حبس به جای نقض موضع اخلاقی‌اش، برای اینکه او حاضر نشد تخصص علمی‌اش در راه اهداف ویرانگر به کار گرفته شود، و برای تلاش‌هایش در جهت آموزش و دادن امید به زندانیان دیگر.»

#freeomid #امیدکوکبی #دیدگاهنو #محسنیاژهای

© 2020 New Vision Research Institute

  • White Facebook Icon