انتخابات مطلوب رهبر

حدود دو ماه تا برگزاری انتخابات ریاست جمهوری ، ایران یکی از بی رونق ترین و سردترین‌فضاهای سیاسی در دو دهه اخیر را تجربه می کند. یکی از پرمدعاترین جناح های سیاسی کشور هنوز تکلیف کاندیدای خود دا مشخص نکرده و جناح دیگر نیز مطابق عادت سال های اخیر ، مردم را از ” دیو موهوم ” می ترساند تا کاندیدای مورد نظر ، بی هیچ‌دغدغه ای نسبت به وعده های قبلی ، خود را برای دور دوم ریاست جمهوری آماده کند. ‌در این‌میان به نظر می آید آنچه در این دوره از انتخابات بیش از ضرورت ها و مصلحت های داخلی ، بر تصمیم انتخاباتی رهبر اثر می گذارد تحولات ، ابهامات و تهدیدات خارجی است. در ماههای اخیر و به ویژه پس از روی کار آمدن‌ترامپ در امریکا ، دشمنان و رقبای منطقه ای جمهوری اسلامی به یکدیگر نزدیک شده اند . علائمی ازنزدیکی امریکا و روسیه و تفاهم آنها نسبت به وضعیت خاورمیانه و ایران نیز دور از ذهن نیست. در چنین شرایطی، قاعدتا خامنه ای دست به اقدامات ریسک آمیز نخواهد زد . تغییر رئیس دولت و روی کارآمدن یک چهره نزدیک تر به رهبر ، یکی از اقداماتی‌است که از ریسک بالا برخوردار است.

اندکی بیش از چهار سال پیش ، خامنه ای به دور از چشم‌رئیس وقت دولت – محمود احمدی نژاد – مذاکره با امریکا را آغاز کرد تا خطرات ناشی از ماجراجویی های هسته ای خویش را کاهش دهد. در جریان مناظره های انتخاباتی سال نود ودو، همه کاندیداها – از جمله علی اکبر ولایتی مشاور عالی خامنه ای – روند مذاکرات هسته ای به سرپرستی سعید جلیلی را مور حمله قرار دادند. بعدها که مذاکرات محرمانه ایران و امریکا درسال نود و یک‌افشا شد بسیاری از تحلیل گران اعلام کردند انتخابات سال نود ودو همچون سال هشتاد و هشت توسط خامنه ای ، مهندسی شده و تن دادن رهبر به انتخاب روحانی برای جلب اعتماد امریکا و رفع خطرات بزرگتری بوده که موجودیت نظام را تهدید می کرده است. چهار سال پس از آن مهندسی ، اکنون به نظر می رسد تمایلات داخلی و نگرانی های خارجی ، بر سناریوی انتخاباتی خامنه ای اثر گذار است که البته سهم‌ نگرانی خارجی ، بیشتر است.

چهار سال قبل حدود هجده میلیون ایرانی به خیال خود، انتخابات را به رفراندوم‌علیه رهبر تبدیل کردند. قریب به اتفاق این افراد از تحولات پشت پرده بی خبر بودند و اغلب ایشان گمان می کردند روحانی در مقایسه با سایر کاندیداها، هماهنگی کمتری با رهبر دارد. خامنه ای نیز برای حل و فصل مسائل داخلی و خارجی، انتخابی جز حسن روحانی در اختیار نداشت . ضمن آنکه پس از ” انتخابات مشروعیت سوز سال هشتاد و هشت ” ، برگزاری انتخاباتی نسبتا آبرومند ، برای رهبر ضروری بود . اما او همواره نشان داده که هر گاه از سر ناچار به موضوعی تن می دهد و احساس حقارت می کند از هر فرصتی برای جبران آن‌حقارت بهره می گیرد.‌ رفتار کینه توزانه خامنه ای با دولت روحانی دراین‌چهار سال، بازتاب ‌تلاش او برای جبران آن حقارت بود. اوج‌عصبانیت خامنه ای از نحوه رای دادن اکثریت شرکت کنندگان‌ در انتخابات در سال نود ودو را می توان در سخنرانی نوروز نود و شش او مشاهده کرد. اما در عین حال به نظر نمی رسد خامنه ای تا کنون برای ” یک دوره ای کردن ریاست جمهوری روحانی ” قانع شده باشد. معتقدم اگر نگرانی خارجی خامنه ای رفع شود او در حذف روحانی تردید نخواهد کرد. اما بعید به نظر می رسد در شرایط،فعلی ، خامنه ای ریسک کنار رفتن دولت روحانی و روی کار آمدن یک‌دولت تند رو را قبول کند. اما او به دنبال آنست که روحانی با حداقل رای ممکن‌دور دوم‌ریاست جمهوری خود را آغاز کند تا بعدها اعمال فشار بر او آسان تر باشد.

افزایش ناگهانی حملات رهبر به روحانی و دولت او ، از یکسو موجب تحریک مخالفان رهبر برای رای دادن به روحانی و ” گرم کردن تنور انتخابات ” می شود و از سوی دیگر چراغ سبز به یاران رهبر – از اراذل و اوباشی که مسئول بر هم زدن‌تجمعات انتخاباتی هستند تا تریبون های نماز جمعه – برای تند کردن حملات و حتی ” هو ” کردن روحانی خواهد بود. همچنین‌با مرگ‌مشکوک رفسنجانی و محروم‌شدن رئیس جمهور از وجود قدرتمند ترین‌حامی خود ، افزایش فشار های رهبر و تریبون های وابسته به او ، روحانی را در رفتار و گفتار خود در ایام‌تبلیغات انتخاباتی ، محتاط تر خواهد کرد. همچنین ، روحانی به جای مواضع تهاجمی و رای ساز ، در موضع تدافعی و رفع اتهام از خود قرار خواهد گرفت. وی نه تنها قادر به موضعگیری های رادیکال علیه اقتدارگرایان و نهاد های سرکوبگر نخواهد بود بلکه حتی در اعلام مواضع خود پیرامون بسیاری از مسائل داخلی بایستی با احتیاط رفتار کند که همین امر بر رای او اثر منفی خواهد گذاشت. اگر خامنه ای به صورت قطعی به دنبال حذف روحانی بود از مدت ها پیش یک‌ نامزد با امکان رای آوری را به میدان می فرستاد . اما کمتر از دوماه به انتخابات ، هنوز کاندیدای جناح خامنه ای مشخص نیست و نامزدهای احتمالی نیز،کسانی هستند که نه از جاذبه های شخصی بر خوردارند و نه قادر به ایجاد اجماع هستند. نگارنده بر این‌ باور است که در شرایط فعلی رهبر به دنبال آنست که سناریوی شکست خورده سال هشتاد را‌بار دیگر تکرار کند. در انتخابات سال‌هشتاد که نتیجه آن ، دور دوم‌ریاست جمهوری خاتمی بود نُه کاندیدا به رقابت با او پرداختند. عجیب ترین کاندیداتوری در آن دوره ، رقابت وزیر دفاع دولت خاتمی – علی شمخانی – با رئیس خود بود . علی فلاحیان ،احمد توکلی ، محمود کاشانی، عبداله جاسبی، منصور رضوی، مصطفی هاشمی طبا ، شهاب الدین صدر و حسن غفوری فرد ، دیگر کاندیداهای آن انتخابات بودند. خامنه ای می دانست که انتخاب خاتمی قطعی است اما به دنبال آن بود که با حضور کاندیداهای متعدد و استفاده از روشهای متفاوت ، از میان اقشار گوناگون جامعه، آرایی علیه خاتمی جذب کند. علی شمخانی با لباس نظامی در تلویزیون حاضر شد و از مظلومیت رزمندگان‌سخن گفت و احمد توکلی ، دختری خوش سیما به خدمت گرفت که در عُرف جمهوری اسلامی ، بد حجاب تلقی می شد. ماموریت آن دختر ، سخنرانی با چشمان‌گریان و ترحم برانگیز در مورد مشکلات جوانان بود. عبداله جاسبی میلیاردها تومان از بودجه دانشگاه آزاد را صرف تخریب خاتمی کرد و سایر کاندیداها نیز نقش خود را به خوبی ایفا کردند. اما نتیجه ، چیزی نبود که توقع خامنه ای را بر آورده سازد. در آن زمان ، اصلاح طلبان از وجهه خوبی در میان مردم برخوردار بودند و وجود مجلس ششم و رئیس آن که مقتدرانه از خاتمی حمایت می کرد در کنار محبوبیت استثنایی خاتمی ، موجب ناکامی خامنه ای شد.

شانزده سال پس از آن تجربه شکست خورده ، خامنه ای فضا را برای تکرار آن سناریو مناسب می بیند. برخی عوامل که خامنه ای را به موفقیت بیشتر در این مورد امیدوار ساخته ، خلف وعده های روحانی ، افشای برخی بی نظمی های مالی در دولت او، کاهش محبوبیت عمومی اصلاح طلبان در مقایسه با سال هشتاد و افزایش تجربه نهادهای سرکوبگر و اراذل و اوباش حکومتی است. معتقدم مجموعه این عوامل به رهبر کمک می کند تا انتخابات مطلوب خویش را بر گزار نماید. حضور کاندیداهای متعدد که فصل مشترک آنها مخالفت با روحانی است این فرصت را ایجاد می نماید تا حداکثر تخریب علیه وی صورت بگیرد تا با رای کمتری دور دوم‌ریاست جمهوری خود را آغاز نماید. ضمن‌آنکه عدم‌وجود یک کاندیدای قوی و محبوب در جناح رهبر ، انتخاب روحانی با حداقل رای برای بار دوم را تضمین می کند و این ، همان آرزوی رهبر می باشد . البته گمان‌می کنم‌در دوماه آینده ، آگر تغییراتی در منطقه و جهان‌صورت بگیرد که نگرانی خارجی خامنه ای را ‌مرتفع سازد تغییرانی در سناریوی انتخاباتی او صورت خواهد گرفت که نتیجه آن‌ حتی می تواند یک دوره ای شدن ریاست جمهوری روحانی باشد . ادامه روند فعلی نیز یکی از اهداف خامنه ای را محقق می سازد : تنور داغ انتخاباتی با نانی که مطابق میل رهبر طبخ خواهد شد.

#انتخاباتریاستجمهوری #خامنهای #دیدگاهنو #مجتبیواحدی

© 2020 New Vision Research Institute

  • White Facebook Icon