ایدئولوژی حاکمیت و سیاست حذف فعالان زن

آزاده دواچی

فعال حقوق زنان

در نماز جمعه ی هفته ی  گذشته آیت الله جنتی د ر خطبه های نماز جمعه گفت : «اگر ما مقاومت نکنیم آنها پس از برجام می گویند که حقوق زن و مرد هم باید با هم مساوی باشد ». این جمله  ی آیت الله جنتی واکنش های زیادی را در پی داشت ، اما این سخنان که درست چند رو ز بعد از اعلام حکم سنگین برای دو شاعر ایرانی ، فاطمه اختصاری و مهدی موسوی بود، جدا ا ز روند حکم و همینطور قضاوت ناعا دلانه در خصوص پرونده ی این دو شاعر، نکته ای که در حکم صادره اعتراض بیشتری را ایجاد کرده است؛ حکم شلاق برای این دو شاعر به جرم دست دادن و روبوسی با نامحرم است.  

با توجه به نگاه منتقدانه ی افراط گرایانی چون آیت الله جنتی به مساله ی حقوق زنان و همینطور سختگیری های متوالی برای اجرای این احکام، به نظر می رسد که استفاده ی حکومت از این ابزار برای سرکوب فعالیتهای مدنی و سیاسی به خصوص زنان  سابقه ای دیرینه تر دارد.  چندی پیش هم آنتا فرقدانی به دلیل دست دادن با وکیلش به جرم برقراری روابط نامشروع محاکمه شد، «مطابق گزارش سازمان عفو بین الملل آتنا فرقدانی کارتونیست ایرانی پیش از برگزاری دادگاهش به اتهام “رابطه نامشروع” مجبور به انجام “آزمایش بکارت” شده است. عفو بین‌الملل می‌گوید در یادداشتی از آتنا فرقدانی که به بیرون از زندان درز کرده و این سازمان آن دیده است موضوع انجام “آزمایش بکارت” تایید شده است. بر اساس بیانیه این سازمان، خانم فرقدانی در این یادداشت نوشته است که ماموران قوه قضاییه او را دوازدهم اوت (۲۱ مرداد) به یک مرکز بهداشتی خارج از زندان برده‌اند و ناچارش کرده‌اند به خاطر انجام تحقیقات در مورد پرونده‌اش این آزمایش را انجام دهد.

پیشتر عشرت اردستانی مادر خانم فرقدانی و محمد مقیمی وکیل او خبر انجام آزمایش بکارت از او را تکذیب کرده و گفته بودند چنین چیزی واقعیت ندارد .اما عفو بین‌الملل می‌گوید یادداشتی از او دریافت کرده‌اند که نشان می‌دهد چنین آزمایشی انجام شده است. با اینکه این آزمایش بعدا تکذیب شده است اما در حال نشان دهنده ی سیاستهای حاکم برای حذف و فشار بیشتر بر زنان است که فشار روانی را از یک سو افزایش می دهدو از سوی دیگر به دلیل توجیه ارتباط آ ن با باورهای مذهبی عام هر نوع اعمال خشونتی را جایز می داند.»

اما قبل تر از ان  یعنی در چند سال گذشته اتهام بی حجابی و همینطور ارتباط با نامحرم به کرات برای سرکوب مخالفان زن و به خصوص وکلا و فعالان مدنی استفاده شده است. برای مثال می توان به محاکمه ی نسرین ستوده برای نداشتن حجاب در خانه اش در هنگام مصاحبه اشاره کرد که دادگاهی برای رسیدگی به این حکم هم در چند سال گذشته تشکیل شد که با مخالفت بسیاری از جمله فعالن حقوق زنان مواجه شد .

از سوی دیگر این تنها ابزار برای برخورد با فعالان زنان نبوده است . از دیگر استراتژی های حذف ، می توان به حمله به فعالان زن و اندیشمندان و همینطور روزنامه گاران زن در رسانه های ملی اشاره کرد . برای مثال ساختن فیلم ها ی تبلیغاتی  بر ضد زنان فعال به منظور تخریب شخصیت این چهره ها ؛ حمله ی رسانه ای به آنان و ساختن اخبار جعلی و ضد زن برای توجیه رسانه ای حمله به زنان  ، که عموما هماهنگی خاصی با جامعه ی مردسالار دارد . نمونه ی آن را می توان حمله به مسیح علینژاد و شیرین عبادی برنده ی جایزه ی صلح نوبل را دانست. برای مثال خبر جعلی تجاوز به مسیح علینژاد و یا خبر جعلی مرتبط به همسر شیرین عبادی نوعی مکانیزه کردن همین سرکوب ها ا ز طریق برخورد سیستماتیک و ادغام مذهب و جهت گیری آن با سیاست برای سرکوب فعالا ن زن است . اخباری که واقعیتی ندارند و تنها از شیوه های مذهبی و عرفی جامعه و تحریک همین انگیزه ها صورت می گیرد.

از دیگر این سیاست ها می توان به هتک حرمت زنان در بازداشت اشاره کرد ، که تا به حال بسیاری از زنان زندانی که تجربه اش کرده اند . با این که اجرای این سیاست ها تازگی چندانی ندارد،  اما آتنا فرقدانی پس از آزادی از زندان به افشای این سیاست های علیه زنان زندانی پرداخت.  او در ویدئویی که بعد از آزادی از زندان منتشر کرد،  سیاست کنترل و فشار برای زندانیان زن را با ر دیگر افشا کرد . او پس از آزادی از بازداشتگاه بند دو الف متعلق به سپاه پاسداران، در آذرماه ۱۳۹۳ فرقدانی با انتشار ویدئویی به افشاگری در مورد وجود دوربین‎‌های مداربسته در دستشویی‎ها و حمام‎های بند زنان در بند ۲ الف سپاه پرداخت و جزئیات ضرب و شتم و هتک حرمت خود از سوی چند زندانبان زن را بازگو نمود.. وی پیامی ویدئویی (ضبط شده در دوم آذرماه ۱۳۹۳) در اینترنت منتشر کرد تا مردم را از این موضوع و نیز ضرب و شتم و “هتک حرمت” خود از سوی چند زندانبان زن آگاه ساخته و شاید بتواند قدمی کوچک برای توقف خشونت علیه زنان بردارد. گرچه که بعد از این افشا گری بار دیگر به زندان و حبس محکوم شد.

دغدغه ی اخیر آیت الله جنتی را با سخت گیری های نهاد های حکومتی برای اشاعه ی هرچه بیشتر ایدئولوژی حاکمیت را بدون ارتباط  با این رویدادها نمی توان دانست . این در حالی است که سخت گیری های بیشتر در خصوص اجرای این احکام از قضا برای فعالان زن شدت بیشتری می گیرد. اما اتفاقا این سختگیری ها و جرم سازی تنها به زنان محدود نمی شود،  بلکه به مردانی که اتفاقا یک طرف مشارکت آنها زنان هستند هم نیز باز می گردد . در واقع استفاده از ابزار شرعی برای حذف به مرد و زن باز می گردد تا بار دیگر سیاست تشویق به حذف فعالان مدنی را از این طریق گسترده تر کند.

می توان گفت طیف وسیع اجرای این سیاست ها  از محکوم کردن و تحت فشار قرار دادن زنان به دلیل مسائل  عرفی و شرعی تا تحت فشار قرار دادن زنان فعال به خصوص در مورد حجاب و مسائل شرعی، همه نشان دهنده ی دغدغه های حکومت و تلاش برای حذف مخالفان مدنی به خصوص زنان از طریق بار گذاری مذهب و به تحریف کشاندن آن است .  همین جمله ی آیت الله جنتی کافی است تا سیاست مذهب  آمیخته شده با سیاست جمهوری اسلامی را برای حذف مخالفان روشنتر کند و به توجیه آن در باور عمومی مشروعیت بخشد . سیاستی که هم از جانب نهادهای اجرایی حکومت حمایت می شود و هم  با در دست داشتن اکثر تریبونها و رسانه های ملی جای محکمتری را در جامعه ی ایران باز کرده است . سیاستی که از قضا در تلاش است تا هرچه بیشتر عرصه را نه تنها برای فعالان زنان که کلا برای زنان در عرصه های مختلف اجتماعی تنگ کند .

حال که جامعه ی ایرانی امید به حل بحران اقتصادی را دارد،  این طرز تفکر، اعمال سختگیری های بیشتر و همینطور حکم هایی از این دست  نشان می دهد که حتی در صورت بهبود شرایط اقتصادی و بهتر شدن رابطه ی ایران با غرب چالش های زنان در جامعه به خصوص فعالان زنان همچنان در مواجه  با همان سیاست قبلی باقی خواهد ماند .  نگاه افراط گرایان مذهبی چون آیت الله جنتی در حذف زنان همچنان به قوت خود باقی است و مشخص نیست که این سیاست ها تا چه زمانی ادامه خواهد یافت و یا تا چه حد گریبان دیگر فعالان زنان را خواهد گرفت و یا بر دیگر حکم های ارائه شده هم تاثیر خواهد گذاشت.

اما آنچه که مسلم است تاکید بر اجرای عرف و شرع در سیاست حاکم بیشتر از ان که به دغدغه ی نظام برای انگیزه های مذهبی باز گردد به نگاه جهت دار حاکمیت برای حذف سیاسی فعالان مدنی با تحریف مذهب است که از قضا با دغدغه های کسانی چون آیت الله جنتی همخوانی دارد . این سیاست می تواند به حذف مؤثر ترو جدی تری از زنان فعال در عرصه های اجتماعی  منجر شود.  همین امر آینده ی فعالان مدنی به خصوص زنان و یا کسانی را که در حوزه ی زنان کار می کنند با دشورای مواجه خواهد کرد و همچنان مساله زنان و سیاست های مذهبی- ایدؤولوژیکی را در نظام سیاسی ایران به صورت چالش اصلی باقی خواهد گذاشت .

آزاده دواچی مترجم، شاعر و فعال حوزه زنان، کارشناس ارشد زبان و ادبیات انگلیسی، گرایش ادبیات تطبیقی ایران و فلسفه‌ی غرب است. وی هم‌اکنون مشغول به تحصیل در مقطع دکترای جامعه شناسی در حوزه زنان مهاجر در دانشگاه دیکن استرالیا است. آزاده دواچی مولف کتاب «فمنیسم؛ جنبش های زنان و چالش پیش رو» است.

#آزادهدواچی #حذفزنان #دیدگاهنو #سیاستضدزن

© 2020 New Vision Research Institute

  • White Facebook Icon