حسن روحانی و مصائب سیاست خارجی اش

کوروش صحتی

تحلیلگر سیاسی 

در تلگرامبخوانید

آخرین سال دوره چهار ساله ریاست جمهوری حسن روحانی با پایان یافتن ریاست دوره ای ایران بر سازمان جنبش عدم تعهد و همچنین سفر او به نیویورک برای شرکت در نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد همراه شده است. حسن روحانی به ونزوئلا سفر کرده است تا در جریان نشست سران جنبش عدم تعهد ریاست دوره ای این نهاد بین المللی را که بیش از ۱۲۰ عضو دارد به رییس جمهوری این کشور تحویل دهد. سازمان جنبش عدم تعهد که در سال ۱۹۶۱ میلادی و در میانه نبرد بلوک شرق و غرب تاسیس شد شاید پس از فروپاشی اردوگاه کمونیسم از جایگاه سیاسی پیشین خود برخوردار نباشد اما در دوره اخیر ریاست ایران بیش از پیش به نهادی تشریفاتی تبدیل شد. ایران که ریاست دوره ای جنبش عدم تعهد را در سال ۱۳۹۱ و در زمان ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد تحویل گرفت نتوانست نقش مهمی در این سازمان ایفا کند.

بحران سیاسی و جنگ داخلی در گروهی از کشورهای عضو این نهاد بین المللی در چهار سال گذشته به بالا ترین حد خود رسید. نقش ایران در این بحرانها از جمله آنچه در سوریه ، عراق ، یمن و بحرین گذشت با انتقاد گسترده گروهی از کشورهای عضو جنبش عدم تعهد مواجه شد. اوج این بحران را می توان در تیره شدن و قطع روابط سیاسی عربستان سعودی و گروهی از کشورهای عربی با ایران در سال گذشته دید. در عین حال حضور نظامی ایران در سوریه و عراق و حمایت از شیعیان یمن ، بحرین و لبنان در سالهای گذشته نشان داد ، رهبران جمهوری اسلامی بیش از آنچه بخواهند در قالب ریاست جنبش عدم تعهد به نزدیکتر شدن روابط میان کشورهای عضو این جنبش بپردازند به دنبال تنش آفرینی و جناح بندی های درونی در این جنبش هستند. از سوی دیگر عربستان سعودی و هم پیمانانش نیز با حمایت از گروههای رقیب بویژه در عراق و سوریه رسما در جنگی نیابتی با ایران بسر می برند و بر آتش این اختلافات افزوده اند.

تحول عمده در سیاست خارجی ایران در چهار سال گذشته اما  تنش زدایی در روابط با کشورهای غربی و رسیدن به توافق هسته ای با شش قدرت جهانی است.  توافقی که با خشنودی گروهی از کشورها از جمله اسراییل و عربستان سعودی مواجه نشد. عدم موفقیت در سیاستهای منطقه ای و عدم تنش زدایی روابط سیاسی با کشورهای عربی شاید دربرابررسیدن به توافق هسته ای با قدرتهای جهانی امتیازی در کارنامه سیاست خارجی دولت حسن روحانی محسوب شود ، اما چشم انداز مبهم این توافق همچنان بر سر سیاست خارجی حکومت ایران سایه انداخته است.از سوی دیگر ایران و غرب همچنان بر سر مسایلی چون نقض سازمان یافته حقوق بشر در ایران اختلاف دارند. انتخابات پیش روی ریاست جمهوری در آمریکا که دو نامزد انتخاباتی آن از دو حزب عمده سیاسی ایالات متحده در مقایسه با باراک اوباما نرمش کمتری در مقابل رهبران جمهوری اسلامی از خود نشان داده اند می تواند زنگ خطری بر سیاست تنش زدایی دولت روحانی محسوب شود.

حسن روحانی که بزودی از کاراکاس به نیویورک سفر خواهد کرد پیشتر در جریان  نخستین سفرخود به نیویورک در سال ۱۳۹۲  با رییس جمهوری ایالات متحده گفتگویی تلفنی داشت. این بالاترین تماس مستقیم دیپلماتیک میان رهبران دو کشور در این سطح بود. گرچه انتقاد رهبر جمهوری اسلامی و نردیکانش از این گفتگوی تلفنی بیست دقیقه ای نشان داد که بهبودی روابط با غرب بویژه آمریکا به سادگی امکان پذیر نیست. آیت الله علی خامنه ای هم نشان داده است که  در حالی که از نرمش قهرمانانه در سیاست خارجی دم می زند حاضر نیست از بخشی از هویت سیاسی جمهوری اسلامی که بر پایه دشمن سازی ، توهم توطئه و آمریکا ستیزی بنا شده دست بکشد.

آقای خامنه ای از جمله در تازه ترین اظهار نظر خود روز یکشنبه ۲۸ شهریور ماه گفت ” در طول سال‌های گذشته گاهی اوقات سخنانی از جانب برخی مسئولان مطرح شده مبنی بر اینکه رفع تهدید نظامی و جنگ به دلیل فلان اقدام بوده است، در حالی که این سخنان صحیح نیست، زیرا تنها عامل رفع تهدید نظامی، اقتدار دفاعی و نظامی و ایجاد ترس و رعب در دشمن بوده و خواهد بود.” این سخنان در حالی که رییس جمهوری ایران در خارج از کشور به سر می برد بنظر می رسد پاسخی مستقیم به حسن روحانی باشد که پیشتر گفته بود برجام سایه جنگ را از سر ایران برداشت. در صورت شرکت و پیروزی حسن روحانی در انتخابات دوره آینده ریاست جمهوری اسلامی ایران ، مسیر سختی در پیشبرد سیاست تنش زدایی خود را پیش روی خواهد دید. در کاخ سفید، دیگر رییس جمهوری نخواهد بود که سیاست نرمش و انعطاف با جمهوری اسلامی را دنبال کند ، عربستان سعودی و همپیمانانش از جنگ نیابتی با ایران کوتاه نخواهند آمد و از همه مهمتر تندروهای داخلی همچنان بر طبل رجز خوانی ، جنگ افروزی ، غرب ستیزی و دخالت در امور کشورهای منطقه خواهند کوبید.

کوروش صحتی روزنامه نگار و فعال حقوق بشر، عضو شورای مرکزی جبهه متحد دانشجویی ، از موسسان کمیته دانشجویی دفاع از زندانیان سیاسی و از فعالان جنبش اعتراضی دانشجویان در ۱۸ تیرماه سال ۱۳۷۸ است. او نزدیک به سه سال را درزندانهای مختلف ایران زندانی بوده است. صحتی عضوشورای نویسندگان نشریه هویت خویش، دبیر سرویس سیاسی روزنامه گزارش روز و نزدیک به یک دهه از همکارن تحریریه بخش فارسی صدای آمریکا بوده است.

#جنبشعدمتعهد #دیدگاهنو #کوروشصحتی #ونزوئلا

© 2020 New Vision Research Institute

  • White Facebook Icon