حمله به آل سعود با مصارف داخلی

کوروش صحتی

روزنامه نگار


در تلگرامبخوانید

بالا گرفتن تنش سیاسی میان رهبران جمهوری اسلامی و سران عربستان سعودی مراسم حج امسال را تحت الشعاع خود قرار داده است. آیت‌الله علی خامنه‌ای روز چهارشنبه، ۱۷ شهریورماه ۹۵ در دیدار خانواده‌های کشته‌شدگان حادثه سال گذشته منا و سقوط جرثقیل در مسجد الحرام درمکه خواستار تشکیل هیئت حقیقت‌یاب اسلامی- بین‌المللی شده است تا واقعیات حادثه منا را بررسی کند. رهبر جمهوری اسلامی در این جلسه همچنین گفته است «کوتاهی و بی‌کفایتی آل سعود در این حادثه اثبات مجدد بی لیاقتی این شجره خبیثه‌ ملعونه در تصدی و اداره حرمین شریفین است.» این برای دومین بار طی روزهای اخیر است که رهبر جمهوری اسلامی حملات لفظی شدیدی به سران سعودی کرده است. آقای خامنه ای در پیام خود به مناسبت آغاز مراسم حج نیز از کشورهای اسلامی خواسته بود که گریبان عربستان سعودی را رها نکنند و فکری اساسی برای مدیریت حج بکنند.  واکنش سران سعودی به خصوص مفتی اعظم عربستان که ایرانی ها را نامسلمان و اولاد مجوسان خواند نیزبر آتش درگیری های لفظی میان دو طرف افزوده است. با این وجود گرچه رویکرد رسمی رهبران جمهوری اسلامی محکوم کردن عربستان سعودی به بی کفایتی در مراسم حج و مسوول دانستن آل سعود در کشته شدن حجاج در مراسم حج سال گذشته است ، اما دو دیدگاه متفاوت در این میان قابل مشاهده است.

در حالی که نوک پیکان آیت الله علی خامنه ای و نزدیکانش متوجه سعودی ها است ، حسن روحانی همزمان به کسانی که در داخل ایران موجب شعله ور شدن آتش اختلافات میان ایران و عربستان سعودی شده اند نیزبه شدت تاخته است. رییس جهموری ایران در تازه ترین واکنش روز ۱۷ شهریور ماه ودرجلسه هیئت دولت ایران گفت است پس از حادثه کشته شدن حجاج از جمله زائران ایرانی در منا، عربستان سعودی تحت فشار سیاسی و حقوقی دولت ایران قرار گرفت اما به گفته اوعده‌ای نادان و احساساتی در داخل، بازی را به نفع آنها تغییر دادند. آقای روحانی گفته است “دولت عربستان در قبال بی‌کفایتی خود تحت فشار سیاسی و حقوقی دولت ایران قرار گرفت و به دنبال بهانه‌ای بود که خود را از آن رها کند و متأسفانه تعدادی نادان و احساساتی این بهانه را در اختیار دولت عربستان قرار دادند تا با فرار رو به جلو و نمایش قطع رابطه سیاسی، خودش را از فشارهای سیاسی و حقوقی دولت ایران برهاند.” آقای روحانی به حمله به مراکز دیپلماتیک عربستان سعودی در تهران و مشهد در دی ماه سال گذشته اشاره کرده است که موجب قطع روابط دیپلماتیک عربستان سعودی و چند کشور عربی دیگر با ایران شد.  این حمله در پی اعدام شیخ نمر باقر النمر ، روحانی شیعه در عربستان سعودی صورت گرفت. گرچه عاملان حمله به مراکز دیپلماتیک عربستان سعودی محاکمه شده اند اما خبری از صدور احکام متهمان این پرونده منتشر نشده است.

تجربه نشان داده است رسیدگی به پرونده هایی اینچنینی که یک سرش گروههای فشار نزدیک به حکومت هستند فرجام روشنی نداشته است. نمونه ترور سعید حجاریان ، حمله به کوی دانشگاه تهران ، برهم زدن جلسات و سخنرانی های فعالان سیاسی از جمله این موارد است . گرچه در برخی از این پرونده ها احکامی نیز صادر شد اما بنظر می رسد مصونیت قضایی و حمایت حکومتی از اعضای گروههای فشار در ایران پایانی نداشته باشد. آنچه در میان سخنان آیت الله علی خامنه ای و حسن روحانی ، جدا ازنقطه نظرات مشابه اشان در حملات شدید به سران سعودی می توان یافت توجه به همین نکته اساسی است. مصارف داخلی چنین اظهار نظرهایی را می توان در جناح بندی های سیاسی داخلی میان حاکمان جمهوری اسلامی دید. رهبر جمهوری اسلامی نشان داده است که نیاز مبرمی به حضور گروههای فشار درصحنه سیاسی ایران دارد. تجربه حمله به کوی دانشگاه تهران در ۱۸ تیرماه سال ۱۳۷۸ و حوادث پس از انتخابات سال ۱۳۸۸ نشان داد که گروههای فشار از چه جایگاهی نزد رهبر جمهوری اسلامی برخوردارند.

گرچه در یرخورد با اعتراضات خیابانی ، نیروهای رسمی نظامی و انتظامی حکومتی به ویژه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی دست بالا و نقش اصلی را دارند ، اما گروههای فشار که در ادبیات رهبران جمهوری اسلامی ، نیروهای جوان مومن انقلابی نامیده می شوند جایگاه ویژه ای در برآوردن خواستهای آیت الله خامنه ای دارند. استفاده از چنین افرادی یجای گروههای رسمی حکومتی درسرکوب حرکتهای اعتراضی یا بعنوان اهرمهای فشار بر دیگر کشورها مثل آنچه در مورد حمله به مراکز دیپلماتیک عربستان سعودی دیده شد ، می تواند هزینه کمتری برای حکومت در عرصه داخلی و بین المللی به همراه داشته باشد. در مورد خاص عربستان سعودی ، گرچه واکنش شدید رهبران سعودی این بازی را بهم زد ، اما چیزی از اهمیت گروههای فشار نزد رهبر جمهوری اسلامی و نزدیکانش نکاست. ازسوی دیگر حسن روحانی که با شعار اعتدال و وعده تغییر اوضاع سیاسی داخلی و تنش زدایی در روابط دیپلماتیک ایران بر مسند ریاست جمهوری نشست بویژه در آخرین سال ریاست جمهوری خود به خطر گروههای فشار دراین میان توجه بیشتری نشان داده است. انتقاد تند او از کسانی که بازی را به نفع عربستان سعودی برهم زدند نشان می دهد که او جدا از این مساله نگاهی ویژه به نقش گروههای فشار در میدان داخلی سیاست ایران دارد. بویژه اینکه برخلاف برخی پیش بینی ها حسن روحانی شانس خود برای پیروزی در دوره بعدی انتخابات ریاست جمهوری ایران را خواهد آزمود.آنچه مسلم است گروههای فشار از جمله گروههایی هستند که در روزهای پیش از انتخابات و یا حوادث احتمالی پس از انتخابات در اردوگاه حسن روحانی نخواهند بود.

کوروش صحتی روزنامه نگار و فعال حقوق بشر، عضو شورای مرکزی جبهه متحد دانشجویی ، از موسسان کمیته دانشجویی دفاع از زندانیان سیاسی و از فعالان جنبش اعتراضی دانشجویان در ۱۸ تیرماه سال ۱۳۷۸ است. او نزدیک به سه سال را درزندانهای مختلف ایران زندانی بوده است. صحتی عضوشورای نویسندگان نشریه هویت خویش، دبیر سرویس سیاسی روزنامه گزارش روز و نزدیک به یک دهه از همکارن تحریریه بخش فارسی صدای آمریکا بوده است.

#حزبالله #گروههایفشار #موروشصحتی #حملهبهسفارتخانهها #دیدگاهنو #خامنهای #حملهبهسفارتعربستان #روابطایرانوعربستان #بسیج

© 2020 New Vision Research Institute

  • White Facebook Icon