روند معکوس در دانشگاه ها


علی افشاری- سخنان خامنه ای در مراسم افطار با دانشجویان زنگ خطر را برای جنبش دانشجویی و دانشگاهیان به صدا در آورد. صحبت های صریح وی که جنبه راهبردی داشت و حفظ  خطوط قرمز حکومت و فضای پلیسی در دانشگاه را تصریح کرد، می تواند روند معکوسی را در فضای دانشگاه ها ایجاد نماید. دولت روحانی به طور نسبی توجهی به خواسته های دانشجویان و دانشگاهیان نشان داده و تغییرات کم دامنه ای در محیط های آکادمیک ایجاد شده است. اما بعد از استیضاح فرجی دانا و حضور محمد فرهادی در راس وزارت خانه علوم آهنگ فعالیت های اصلاحی در دانشگاه ها کاهش یافت.

اما اکنون به نظر می رسد با هشدار های جدیدی که خامنه ای داد عقب نشینی وزارتخانه های  علوم و بهداشت افزایش یافته و  تحرکات اقتدار گرایان در دانشگاه ها تشدید شود.  خامنه ای در جلسه ۵ ساعته  بی سابقه  با دانشجویان  هوادار حکومت که عمدتا به اصول گرایان تعلق داشتند، نشان داد که اهمیت زیادی برای مدیریت دانشگاه ها و جلوگیری از بازگشت پویایی و نشاط به مراکز آموزش عالی و حرکت به سمت تثبیت استقلال دانشگاه و قدرت گرفتن جنبش دانشجویی در تقادی قدرت قائل است. او با استفاده از نهاد های اطلاعاتی و فرهنگی دولتی چون شورای عالی انقلاب فرهنگی در حفظ فضای پلیسی و سیاست زدایی از دانشگاه ها جدیت دارد و می خواهد برونداد دانشگاه ها تایید و همراهی با گفتمان رسمی نظام در حوزه های سیاسی، فرهنگی و معرفتی باشد و یا دستکم چالشی جدی برای آن ایجاد نکند.

وی می کوشد تا با تبیین مرز های سیاست ورزی عملا مشی خنثی را در بین دانشجویان تقویت کرده تا تنها به حمایت از مواضع رهبری و تنزل جنبش دانشجویی به گروه فشار ولایت بپردازند. البته خامنه ای از چندسال پیش فضا های علمی را نیز در اختیار گرفته و سرمایه گذاری زیادی برای فعالیت دانشجویان مدافع نظام در عرصه های علمی کرده است. اشتغال دانشجویان در حوزه های علمی مد نظر حکومت و نادیده گرفتن مسئولیت اجتماعی و تعهد به سنت روشنگری بخشی از راهبرد سیاست زدایی رهبری است که در پوشش نفی سیاست زدگی ترویج می شود. مراد از سیاست در اینجا کار حزبی و معطوف به قدرت نیست بلکه مسئولیت سیاسی نسبت به سرنوشت ملت و میهن مورد نظر است. خامنه ای به خوبی می داند که تضعیف اهرم های کنترلی در دانشگاه ها و  قوت گرفتن عناصر مدرن و متعلق به گفتمان آزادی سیاسی و  فرهنگی  ایستادگی دانشگاه بر تفکر انتقادی و رعایت الزامات زیست زمانه تهدیدی جدی برای بقای استبداد دینی است. این آگاهی همراه با تجربه تلخ وی از عملکرد جنبش دانشجویی در دوران اصلاحات باعث شده است تا مقاومت جدی در خصوص تحولات در دانشگاه ها نشان داده و خواهان پایان دادن به اصلاحات کم دامنه دولت اعتدال در دانشگاه ها شود.

از این رو خامنه ای در سخنانش  به مسئولان وزارت علوم و بهداشت اتمام حجت کرد تا توصیه هایش را جدی بگیرند. او فرهادی و هاشمی را افراد معتمد خواند اما نسبت به زیر دست های آنها ابزار تردید کرد. از این رو اگر خواسته های وی عملی نشود ممکن است فشار بر روسای دانشگاه ها و مدیران میانی وزارت علوم و بهداشت شدت یابد تا فضای دانشگاه ها را در چارچوب ملاحظات رهبری مدیریت کنند. معمولا در همه ادوار سرکوب جنبش دانشجویی و برخورد با دانشگاه ها ابتدا خامنه ای مواضعی را طرح کرده  و سپس بحث های نظری او دستمایه برخورد های امنیتی و سیاسی شده است . خواسته های مهم وی از مسئولان دولتی برای کنترل دانشگاه ها را می توان در موارد زیر دسته بندی کرد:

  1. پایان دادن به کنسرت های موسیقی و برگزاری اردو های مختلط در دانشگاه ها

خامنه ای به صراحت اعمال فوق را منافی تقوا و باعث گمراه شدن دانشجویان خواند که از دید وی برنامه های توطئه آمیز دشمنان پشت این حرکت ها است تا جوانان را از دین و انقلاب دور کند. اما بر خلاف دیدگاه واپس گرایانه خامنه ای موسیقی و کنسرت ها از مهمترین حوزه های فرهنگی است که در اشکال مناسبش باعث ارتقاء شخصیتی و  تعالی هویتی دانشجویان می شود. برگزاری اردو های مختلط همراه با کنار گذاشتن تمامی اشکال جداسازی های جنسیتی ضمن اینکه حق دانشجویان و متناسب با کرامت انسانی آنها است در عین حال بیشتر مقوم شکل گیری  باعث  مناسبات متعادل و متوازن بین دو جنس است.

  1. هژمونی بخشیدن به نیرو های حکومتی در عرصه های علمی

خامنه ای با توسل به ادعایی اثبات نشده و گزاف ، نخبگان عملی در دانشگاه ها را عمدتا متدین قلمداد کرد. البته منظوراصلی وی از دیانت مذهبی های طرفدار نظریه ولایت فقیه است. این ادعا درست به نظر نمی رسد و مذهبی در عرصه های علمی هژمونی ندارند. اما ژرف کاوی سخنان وی آشکار می سازد که او می خواهد مدیریت عرصه های علمی در قبضه نیرو های حامی نظام قرار بگیرد و نوعی تبعیض در دست یابی  مناصب علمی کشور بوجود بیاید.

  1. غرب ستیزی

خامنه ای تصریح کرد که توافق هسته ای باعث تعطیلی مبارزه با استکبار نمی شود. مراد وی از استکبار غرب و بخصوص نظام سیاسی آمریکا است. وی انتظار دارد جنبش دانشجویی به تقویت پارادایم سیاست خارجی ستیزه جو پرداخته و  به چالش با دیدگاه های تعامل گرا بپردازد.

  1. ترویج افراطی گری

خامنه ای با دادن ادرس غلط آرمانگرایی، بر تداوم افراطی گری از سوی دانشجویان حکومتی تاکید کرد. او بر تداوم  گفتمان کلاسیک نظام که بر نفی عناصر عقلانیت  و واقع گرایی بر مبنای تشخیص درست از مسائل است تاکید کرد. ارمان ها از دید وی اسلام سیاسی با قرائت بنیاد گرا و ایجاد جامعه اسلامی است. این افراطی گری به معنای تلاش برای همبسته سازی و یکسان سازی جامعه  ونفی تکثر گرایی سیاسی و فرهنگی است که در نهایت به اجبار و شیوه های دستوری متوسل می شود. البته عدالت گرایی و رشد علمی را نیز به عنوان ارمان طرح کرد اما تلقی خاص وی از عدالت که بیشتر به معنای فاشیستی نزدیک است و محدود کردن رشد علمی به حوزه های خاص امنیتی جنبه آرمانی انها را از درون تهی می سازد.

  1. ترویج سبک زندگی سنتی

خامنه ای مانور زیادی برروی نفی سبک زندگی غربی کرد. از دید او هر نوع زندگی که متفاوت با شیوه سنتی باشد مطرود است و به آن برچسب غربی می زند. از این رو وی مشوق اعمال محدودیت بر سبک پوشش  ورفتار دانشجویان در محیط های دانشگاهی است.

  1. حمله به اسلام رحمانی و نوگرایی دینی

بخش مهمی از سخنان خامنه ای به تخطئه اسلام رحمانی و متهم کردن گروندگان آن به مخالفت با اسلام حقیقی اختصاص یافت. از دید خامنه ای قرائتی از اسلام موجه است که برخورد سازش ناپذیر، خشن و غیر تعاملی با هویت های مخالف و متفاوت دارد که نمی خواهند هژمونی اسلام گرایان را بپذیرند. از این رو انتظار دارد که مسئولان وزارت علوم ظرفیت های تبلیغاتی و فرهنگی این وزارت خانه را در اختیار اسلامی سازی قرار دهند.

  1. تقویت تشکل های دانشجویی ولایی

او در سخنانش به مسئولان وزارت علوم و بهداشت هشدار داد که مانع سخت گیری بر تشکل های انقلابی و مذهبی شوند. البته منظور روشن وی از انقلابی و مذهبی تشکل های دانشجویی اقتدار گرا و مدافع حکومت مانند بسیج دانشجویی و جریان های جعلی حاکم بر انجمن های اسلامی هستند. همچنین خامنه ای هشدار داد تشکل های دانشجویی موسمی که برای انتخابات ایجاد می شوند، باید از دانشگاه ها جمع شوند. این سخن می تواند واکنشی باشد به تصمیم وزارت خانه ها علوم و بهداشت که مجوز هایی را به تشکل های جدید داده اند که عمدتا مواضع اصلاح طلبانه و یا حامی دولت اعتدال دارند. موضع گیری خامنه ای در صورت پافشاری می تواند فرایند تشکیل تشکل های های جدید را مختل ساخته و همچنین بازگرداندن انجمن های اسلامی و دفتر تحکیم وحدت به صاحبان اصلی آن را با مشکل مواجه سازد. البته در حال حاضر برخی از انجمن های اسلامی در اختیار دانشجویان قرار گرفته اند. اما مابقی کماکان در دست نیرو های اقتدار گرا هستند که به پشتوانه مسئولان وزارت علوم احمدی نژاد و دستگاه امنیتی به ناحق آنها را مصادره کرده اند.

البته اراده خامنه ای به تنهایی نمی تواند وضعیت دانشگاه ها را در آینده تعیین کند. نتیجه مواجهه بین خواست وی و تحرکات نیرو های حامی اش، واکنش دولت و روسای دانشگاه ها و از همه مهتر فعالیت های دانشجویان مستقل و منتقد سرنوشت را مشخص خواهد کرد. اما در شرایط کنونی که نزدیک به دو سال از فعالیت دولت می گذرد جنبش دانشجویی نتوانسته است به بازسازی خود بپردازد و هنوز در گیر حل مشکلات باقی مانده از دوران گذشته و چالش برای کنار زدن کامل فضای پلیسی از دانشگاه ها است.

علی افشاری فعال سابق دانشجویی و عضو شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت در دوران اصلاحات. علی افشاری در سال ۱۳۸۴ ایران را ترک کرد و هم اکنون در مقطع دکترا مشغول تحصیل و پژوهش در دانشگاه جرج واشنگتن آمریکاست. افشاری برنده جایزه هلمن-همت سازمان دیده بان حقوق بشر در سال ۲۰۰۶ است.

#جنبشدانشجویی #اسلامرحمانی #زندگیسنتی #افطاری #فرهادیوزیرعلوم #دیدگاهنو #خامنهای #علیافشاری #رمضان

© 2020 New Vision Research Institute

  • White Facebook Icon