زنان و سیاست حذف صنعت مدلینگ در ایران


در تلگرامبخوانید

آزاده دواچی

فعال حقوق زنان

در هفته ای که گذشت ، در کنار گرفتن نخل طلای بازیگر و کارگردان ایرانی  در جشنواره ی کن ، آن چیزی که مورد بحث و توجه زیادی قرار گرفت ، مدل لباس های ترانه علیدوستی بود که در عین پوشش سبک جدیدی را از مدل های لباس ایرانی ارائه کرده بود . بررسی مد های لباس در جشنواره ی کن تنها محدود به ترانه علیدوستی نبود ، حضور سحر دولتشاهی به عنوان یکی دیگر از بازیگران زن در این جشنواره پوشش زنان ایرانی را به صورت متفاوت تر اما مطرح تر به میان آورده است . در سالهای قبل هم حضور زنان دیگر همچون لیلا حاتمی و فاطمه معتمد آریا بحث های متفاوتی را در خصوص سبک پوشش و مدهای لباس زنان مطرح کرده بود .

این در حالی است که در چند هفته ی گذشته ، خبر دستگیری مدل های ایرانی در میان کاربران ایرانی پخش شده بود، طبق گزارشی که در باشگاه خبرنگاران جوان منتشر شده است اینگونه آمده است که: “پروژه عنکبوت ۲ با موفقیت انجام شده و با ۱۷۰ نفر از مدیران و اداره کنندگان صفحات  به اصطلاح «غیر اخلاقی و مِد و لباس اینستاگرام» برخورد شده است. بر این اساس مجموعا ۱۷۰ نفر از مدیران و اداره کنندگان صفحات فوق‌الذکر (شامل ۵۸ مدل، ۵۱ مدیر مزون و طراح لباس، ۵۹ عکاس و آرایشگر و ۲ موسسه فعال در عرصه مد) که موفق به اغوای تعداد قابل توجهی از جوانان شده و خسارات عظیم اخلاقی به بار آورده بودند، شناسایی و شبکه ارتباطی آنها کشف شد. از این تعداد برای ۲۹ تن از مدیران اصلی و مرتبطین آنها پرونده قضایی تشکیل شد که منجر به بازداشت ۸ نفر و احضار بقیه افراد گردید و اماکن مرتبط با جرایمشان نیز با حکم قضایی پلمب شد. مرکز بررسی جرایم سازمان یافته همچنین از برخورد با مدیران چند صفحه فعال در زمینه تبلیغات اینترنتی در شبکه های ارتباطی خارجی نیز خبر داده است.این مرکزدر اطلاعیه خود به حضور و رفت و آمد قابل توجه برخی عناصر در کشورهای همسایه و غربی اشاره کرده و از انجام اقدامات مقتضی و همچنین عملیات برون مرزی چند مرحله ای برای اشراف و برخورد قاطع با این شبکه خبرداده است که مستندات تصویری آن متعاقبا منتشر خواهد شد. ”

برخورد با این افراد به دلیل آنچه که این شبکه نوشته است فساد اخلاقی است. اما از سوی دیگر دادستان تهران از دستگیری و بستن آرایش گاه ها  و مزون ها در تهران خبر داده است که مطابق گزارش باشگاه خبرنگاران که از ترغیب کنندگان برخورد با زنان فعال در عرصه ی مدلینگ است،  اینگونه اظهار شده است در همین راستا با ۵۰ آرایشگاه،‌ ۵۰ مزون و ۵۰ آتلیه عکاسی تحت شاخه اطلاعاتی و قضایی برخورد شد. این در حالی است که بسیاری از این مدلها ، عکس های شخصی خود را بدون حجاب و در صفحه های اینستاگرام خود منتشر می کرده اند که با استقبال زیاد کاربران در ایسنتاگرام مواجه شده است، برخی از این مدلها چند صد هزار فالور دارند و کامنتها ی مخاطبان نشان از استقابل زیاد نسل جوان از این افراد را نشان می دهند.

دستگیری این مدلها در اینستاگرام در حالی رخ داده است  که صنعت مدلینگ در ایران روز به روز توسعۀ بیشتری می یابد . در این میان اقبال زیاد زنان از این صنعت و مشارکت آنها در شرکت های مختلف مدلینگ موجب شده است که این صنعت هر روز در میان نسل جوان توسعه و رشد بیشتری پیدا کند . از سوی دیگر توجه زنان به مساله ی آرایش و ظاهر که با استراتژی های حکومت در تضاد است، همچنان نتوانسته است محدود بماند و روز به روز بر شدت و توسعه ی آن در میان زنان جوان افزوده می شود . برای مثال معاون اداره کل فراورده‌های آرایشی و بهداشتی سازمان غذا و دارو از واردات سالانه یک میلیارد دلار لوازم آرایشی به ایران خبر داد و گفت ۲۵ تا۳۰ درصد این لوازم به صورت قاچاقی و چمدانی وارد کشور می‌شود. همین امر نشان می دهد که سیاست های دولت ایران در خصوص کنترل زنان به خصوص مساله ی مد نتوانسته است زنان را از دنبال کردن مدهای جهانی بازدارد و زنان همچنان همسو و حتی همتراز با زنان در مشورهای دیگر دنباله رو مدهای جدید روز هستند . اما این مساله در چند سال گذشته با حضور بیشتر زنان در فضای مجازی به صورت مشخص تر نمود پیدا کرده است.

توسعه ی فضاهای مجازی چون اینستاگرام و فیس بوک، توسعه ی  مدلینگ در این فضاها  و استقبال زیاد نسل جوان از آن موجبات نگرانی نهادهای امنیتی را فراهم کرده است که البته این نهادها برای برخورد با این فضاها آن را خلاف قوانین اخلاقی جامعه می دانند . با وجود این تغییرات و با وجود توسعه ی مضاعفی که در صفحه های مجازی اتفاق افتاده است ، دولت در ایران و به خصوص نهادهای امنیتی همچنان به این مساله حساسیت نشان می دهند . این حساسیت ها به خصوص در مورد مدلینگ زنان بیشتر است . برخوردهای این چنینی مدتهاست که ادامه داشته است از نمایندگان مجلس گرفته تا نهاد های وابسته و همینطور گروههای تند رو تری که عموما وضعیت زنا ن را در این صنعت نشانه رفته اند . تبلیغات مختلفی علیه حضور زنان در این صنعت از سوی این نهادها و به خصوص مراجع قضایی صورت گرفته است تا هر چه بیشتر بتوانند بر خانواده ها برای برخورد با حضور فرزندانشان در فضای مجازی فشار آورند ، این در حالی است که بسیاری از این اشخاص عکس های شخصی خود را منتشر کرده اند و هیچ ربطی به حضورشان در جامعه و یا در مکان عمومی نداشته است .

حساسیت حکومت  و نهادهای امنیتی به مساله ی مدلینگ که عموما با بهانه هایی همچون فساد اخلاقی و ترغیب آن در خانواده است ، فضای شخصی افراد را نشان رفته است و حتی تا جایی پیش رفته که آرایش گاههای زنانه را نیز مصادیق جرم دانسته و پلمب کرده است . این نوع برخوردها را بی ارتباط با سخنرانی های رهبری به نقد برخی روند‌ها در سبک زندگی شهروندان ایران نیست . رهبر ایران چندی پیش در سخنرانی خود حوزه ی خصوصی مردم را همچون نگرانی‌ در  خصوص مصرف کالاها و برندهای لوکس و چه سفرهای تفریحی به شهرهایی همچون آنتالیا درترکیه ویا میزان مصرف مواد آرایشی بیا ن کرده است  و از مسوولین کشور خواست که «میدان را برای گسترش فرهنگ بیگانه» در کشور باز نگذارند.

به همین دلیل است که عموما اولین تهاجم به زنان به فرض هدفهای اصلی تهاجم فرهنگی اشاره می شود ، چرا که عموما کنترل بدن زنان و به خصوص فضای شخصی آنها مشروعیت بیشتری دارد و از سوی دیگر با سیاست های جمهوری اسلامی درخصوص مساله ی زنان و حجاب همخوانی بیشتری دارد . در همین حال  حضور زنان هنر پیشه در جشنواره های جهانی با لباس هایی که طراح مد روز هستند نشان می دهد که مساله ی حساسیت دولت تنها به زنانی است که عکس بی حجاب خود را منتشر کرده اند ، به عبارت دیگر مساله ی حجاب و یا پوشش موهای سر و حساسیت نیروهای امنیتی به پوشش موی سر موجب شده است که برخوردهای امنیتی با زنان حتی در صفحات شخصی شان ادامه داشته باشد. هر چند که این زنان هم از کنترل های دولت برای ادامه ی کار خود بی بهره نیستند و علاوه بر رعایت پوشش اسلامی ، مجاز به دست دادن با مردان نیستند.

نگاهی به وقایع مشابه نشان می دهد که در طول چند سال گذشته تلاش های نیروهای امنیتی برای محدود کردن زنان و به خصوص کنترل بدن در مورد نحوه ی پوشش و آرایش به جایی نرسیده است. اما این تنها راهکار دولت برای مبارزه با زنان  و کنترل رفتارهای خصوصی آنها نبوده است، در واقع می توان گفت که بستن صفحه های شخصی مدل های ایرانی بی ارتباط حساسیت دولت با راه انداختن گشت های ارشاد، برخورد با زنان در فضاهای مجازی، کنترل صفحه های خصوصی زنان نیست. در چند روز اخیر هم دستگیری و شلاق زدن دختران و پسران در یک مهمانی نیز بر این واقعیت صحه می گذارد که دولت ایران به شدت از پررنگ شدن فضای خصوصی و نمود آن در جامعه که اکثریت متقاوت آن زنان هستند می هراسد. اما با همۀ این سخت گیری ها هنوز نه تنها نتوانسته زنان را از پیروی بازارهای مد و لباس بی بهره کند، بلکه هر بار زنان فضا و بستر متقاوت تری را برای گریز از این کنترل ها می یابند.

نهاد های امنیتی هر نوع بروز هویت متفاوت زنان در جامعه را که متفاوت با ایدئولوژی های دیکته شده ی سیاسی شان باشد ، نوعی سرکشی می دانند و برعکس هر شکل متفاوت از حضور زنان به خصوص زمانی که ظاهر زنان مطرح باشد را روی گردانی از ایدئولوژی های حاکمیت می دانند،  این سیاست ها که با خط مشی های رهبر همراه است و برای جلب رضایت رهبری عموما نهادهای امنیتی به سرکوب بیشتر مردم و به خصوص زنان می پردازند. همسویی حضور زنان در جشنواره ی کن با لباس های متفاوت که مورد توجه بسیاری از دست اندرکاران مد در جهان قرار گرفت گویای همین تضاد است ، تضادی که سعی در پنهان کردن بخش زیادی از پتانسیل های زنان به دلیل ظاهر و پوشش در سطح بین المللی دارد و از سوی دیگر زنان با این نوع حضور پاسخ متفاوتی به این طرز تفکر می دهند .

سیاست کنونی حکومت در ایران که همسو با خط مشی های رهبر ایران در خصوص ایدئولوژی تن و کنترل حریم خصوصی افراد است تاکنون بی نتیجه مانده است. این سیاست ها سالهاست که تکرارمیشود و نسل جوان به خصوص زنان از طرق مختلف این محدودیت ها را دور میزنند. اقبال و توجه زن ایرانی به مدهای پوشش از یک سو و از سوی دیگر توجه زیاده از حد دختران جوان به مساله ی آرایش، مدل های جدید آرایشی و عمل های زیبایی نشان می دهد که هرچه قدر هم که این کنترل ها هم بیشتر شود، مردم همچنان این راه را ادامه میدهند. فاصله گرفتن طرز زندگی نسل جوان با ایده آل های آیت الله خامنه‌ای و هواداران او در ایران گویای شکست این سیاستها به خصوص در حوزۀ خصوصی افراد است.

آزاده دواچی مترجم، شاعر و فعال حوزه زنان، کارشناس ارشد زبان و ادبیات انگلیسی، گرایش ادبیات تطبیقی ایران و فلسفه‌ی غرب است. وی هم‌اکنون مشغول به تحصیل در مقطع دکترای جامعه شناسی در حوزه زنان مهاجر در دانشگاه دیکن استرالیا است. آزاده دواچی مولف کتاب «فمنیسم؛ جنبش های زنان و چالش پیش رو» است

#عنکبوت #مدلینگ #دیدگاهنو #آزادهدواچی #دستگیریمدلهایایرانی

© 2020 New Vision Research Institute

  • White Facebook Icon