صدای پای “تشیع لیبرال”

علی صبا – دستگاه امنیتی/تبلیغاتی جمهوری اسلامی این روزها دوباره آیت الله سید صادق شیرازی مرجع منتقد جمهوری اسلامی و بیت او را هدف حملات تند و بی سابقهٔ خود قرار داده است. در آخرین نمونه از این دست اقدامات، دادگاه ویژهٔ روحانیت قم، آیت الله سید حسین شیرازی فرزند ارشد این مرجع تقلید مخالف را به این دادگاه احضار کرد. قبلاً دربارهٔ دلایل برخورد جمهوری اسلامی با این جریان ریشه دار در حوزهٔ علمیهٔ سنتی شیعه نوشته ام اما این روزها به نظر می رسد که دستگاه امنیتی جمهوری اسلامی به جمع بندی تازه ای دربارهٔ بیت شیرازی ها وضرورت برخورد با آنها رسیده است. این جمع بندی بخصوص پس از آخرین سخنرانی سید حسین شیرازی بیش از بیش از تقویت شده است و مخالفان بیت شیرازی در نظام را بر آن داشته تا از این فرصت برای حذف این جریان بهره برداری نمایند. اهم نگرانی های نهادهای اطلاعاتی نظام جمهوری اسلامی نسبت به جریان شیرازی ها را می توان به این صورت خلاصه نمود:

در تلگرام بخوانید

پای فشاری بر استقلال حوزه های علمیه شیعه

تصرف حوزه های علمیه و وابسته کردن بیوت مراجع تقلید شیعه آرزویی بوده است که جمهوری اسلامی در داخل کشور تا حدود بسیار زیادی در محقق ساختن آن کامروا شده است. تهدید ناقدان با زندان وشکنجه واعدام از شریعتمداری تا شیرازی ومنتظری وترغیب ناصحان با تخصیص بودجه های میلیاردی همه وهمه راهکارهای نظام در به توبره کشیدن خاک حوزه بوده است. در این میان جریان آیت الله شیرازی علیرغم امکانات محدود توانسته است دغدغهٔ استقلال حوزه را بر صدر اولویتهای خود بنشاند. ترویج گفتمان “استقلال حوزه” و پای فشاری در این زمینه آنهم در وقتی که جمهوری اسلامی بیش از هر زمان دیگری نیازمند استمداد مشروعیت از نهاد مذهب است، سبب شده است تا نظام کوچکترین فعالیت و اطلاع رسانی و آگاهی بخشی مؤثر را در این زمینه تحمل نکند. سید حسین شیرازی در سخنرانی اخیر خود صراحتاً ولایت فقیه و حکومت ولی فقیه را با قضیهٔ از دست رفتن استقلال حوزه های علمیه مرتبط دانسته بود.

تئوریزه کردن فاصله گذاری میان امر قدسی وامر سیاسی

در میان روحانیت سنتی حاضر در عرصهٔ دینی کشور جریان شیرازی ها به رهبری آیت الله سید صادق شیرازی تنها جریانی است که این روزها آشکارا از ضرورت فاصله گذاری میان امر قدسی و امر سیاسی صحبت می کند و آشکارا وظیفهٔ دین را نه سیاست ورزی و بلکه آگاهی سازی و فرهنگ سازی می داند. در حالیکه مراجع تقلید سنتی شیعه علیرغم اعتقاد به چنین امری به دلایل مختلف از واگویی و بیان آن پروا می کنند. در چنین وضعیتی صحبت از ضرورت فاصله گذاری میان امر قدسی و امر سیاسی آنهم توسط جریانی بر آمده از میان تودهٔ متدین و مذهبی شیعه مشروعیت مذهبی نظام را به شدت مخدوش می سازد. روحانیون حکومتی بارها نسبت به رشد این گفتمان به اصطلاح لیبرال و سکولار در حوزه های علمیه هشدار داده اند. آیت الله سید حسین شیرازی در سخنرانی اخیر خود صراحتاْ حکومت را امری عارضی و نه جوهری در اسلام توصیف کرد و توضیح داد که برای مؤمنان حقیقی هیچ چیز به اندازهٔ حکومت دینی نفرت انگیز نیست.

تقدس زدایی از مقدسات نظام

یکی از ابزارهای مهم نظام جمهوری اسلامی طی سالهای گذشته تکیه بر ابزار مقدس سازی و افزودن بر فهرست تابوها و خطوط قرمز بوده است. از ولایت فقیه و جایگاه رهبری تا جنگ تحمیلی و حجاب و مسأله هسته ای همه و همه اموری بوده اند که حکومت ایران تلاش کرده است تا با وارد کردن آنها به حوزهٔ امور ممنوعه، راه هرگونه نقد و پاسخگو ساختن مسؤولان را ببندند. جریان آیت الله شیرازی اما طی سالهای اخیر دقیقاً به همین مسائل ورود کرده و در جهت ارائهٔ راه حل عقلایی و منطقی نسبت به این امور کوشیده است. آیت الله سید حسین شیرازی طی سخنرانی اخیر خود به طور مشخص با پرداختن به جنگ هشت سالهٔ میان ایران و عراق خواستار پرداختن به ابعاد فاجعه بار این رویداد تاریخی وشناسائی مقصران آن شده بود.

ولایت زدایی از فقاهت

پیگیری گفتمان مطرح شده توسط بیت آیت الله شیرازی به ویژه در دو دههٔ اخیر از چرخشی آشکار در نوع نگاه این بیت مرجعیت سنتی شیعه به جوهری ترین مقولهٔ تشیع سیاسی یعنی “ولایت فقیه” خبر می دهد. شیرازیها که خود روزگاری از مهمترین حامیان نظریه ولایت فقیه به شمار می آمدند بخصوص در سالهای اخیر بارها برناکارآمدی این نظریه وضرورت تجدید نظر در آن و تغییر ساز وکارهای سیاسی مربوط به اداره جامعه وضرورت مشارکت تمامی جریانهای سیاسی واجتماعی موجود در قدرت سخن گفته اند. اشاره آیت الله سید حسین شیرازی به فرعونی بودن ولایت مطلقهٔ فقیه ومساوق بودن آن با بردگی به دلیل مخالفت با بدیهی ترین ومسلم ترین حقوق انسانی یعنی آزادی ایستگاه مهمی بود که شیرازیها را در موقعیتی جدید نسبت به سایر هم صنفان شان در میان مذهبیون قرار می دهد.

حتی اگر با برخی مواضع و مناسک مذهبی تبلیغ شده توسط شیرازی موافق نباشیم اما این صدای تازهٔ برخواسته از میان حوزهٔ سنتی شیعه را باید ایستگاه تازه ای در شکل گیری تشیعی نامید که راقم این سطور آنرا “تشیع لیبرال” می نامد.

در تلگرام بخوانید

© 2020 New Vision Research Institute

  • White Facebook Icon