مرزبندی های تازه در میان نیروهای سیاسی خارج از ایران

تغییرات سیاسی در داخل ایران همواره تاثیرات غیرقابل انکاری در مرزبندی نیروهای سیاسی خارج از ایران داشته است. پیش از انقلاب سال ۵۷، تبعید آیت الله خمینی او و همفکرانش را به اپوزسیون حارج از ایران تبدیل کرد. خمینی توانست با استفاده از فرصت ایجاد شده در سال ۵۷، رهبری انقلاب را در دست بگیرد و پس از آن بسیاری از گروه ها و نیروهای سیاسی ار وادار به کوچ و تبعید اجباری از ایران کرد. اولین موج مهاجرت سیاسی در ده سال اول پس از انقلاب رقم خورد و اعضای بسیاری از گروه های سیاسی از چپ و مجاهدین تا هواداران سلطنت بعلت سنگینی سرکوب سیستم حاکم مجبور به کوچ از ایران شدند.

فضای امنیتی دوران ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی در دهه دوم پس از انقلاب و جنگ با عراق نیز موج دیگری از تبعیدهای اجباری را در میان روشنفکران و نیروهای متنوع سیاسی رقم زد اما با روی کار آمدن محمد خاتمی و اعمال سیاست های آشتی جویانه گمان میرفت روند تبعید اجباری نیروهای سیاسی متوقف شده و حتی روند معکوس گیرد. این خوش بینی ها با ناآرامی های کوی دانشگاه تهران و پرونده قتل های زنجیره‌ای به ناامیدی بدل شد. بازداشت های گسترده فعالان دانشجویی و نیروهای سیاسی نزدیک به جریان اصلاح طلب بازهم به سیر مهاجرت های سیاسی سرعت بخشید.

آغاز دهه چهارم انقلاب ایران با ناآرامی های پس از انتخابات سال ۸۸ و بازداشت های گسترده و فله ای شهروندان معمولی و نیروهای سیاسی مجددا موج جدیدی از خروج شهروندان به دلایل سیاسی را رقم زد. هرچند با روی کار آمدن حسن روحانی برخی از فعالان به ایران بازگشتند اما مهاجرت های سیاسی پس از سال ۸۸ تاثیر غیرقابل انکاری بر جغرافیای سیاسی خارج از ایران داشت. در ابتدا، وجود هدفی مشترک باعث نزدیکی نیروهای سیاسی شد اما با گذشت زمان مجددا اختلافات پررنگ تر شد. در ادامه بطور خلاصه وضعیت فعلی گروه های اصلی اپوزسیون خارج از ایران و مواضع آنها می آید.

نزدیکی سلطنت طلبان و لیبرال ها

سلطنت طلبان که اغلب از فردای انقلاب سال ۵۷ مجبور به فرار از وطن شدند، اولین و قدیمی ترین اپوزسیون بشمار میروند. رضا پهلوی فرزند آخرین شاه ایران بعنوان رهبر در تبعید این گروه شناخته میشود که در طول سالها تلاش کرده است تصویر سیاسی فعالی از خود ترسیم کند. سلطنت طلبان آینده را با سرنگونی و تغییر سیستم کنونی ترسیم میکنند و طرفدار تحریم و عدم شرکت در انتخابات هستند. با روی کار آمدن حسن روحانی، سلطنت طلبان و لیبرال ها بیشتر به هم نزدیک شدند. یکی بودن مواضع در نوع مخالفت با رژیم ایران این دو گروه را به این نتیجه رساند که به نوعی ائتلاف نانوشته برسند تا هم ضعف سلطنت طلبان در برقراری ارتباط با نسل جوان داخل ایران برطرف شود و هم روابط سلطنت طلبان با نهادهای سیاسی کشورهای غربی، به لیبرال ها در این زمینه کمک کند.

نزدیکی چپ طرفدار جمهوری اسلامی و اصلاح طلبان

قبل از روی کار آمدن حسن روحانی، بخشی از اپوزسیون چپ مسیرشان را از چپ کلاسیک جدا کردند و به طرفداری از جمهوری اسلامی خصوصا در زمینه امنیت ملی پرداختند. این گروه هرچند منتقد سیاست های داخلی نظام در مورد بازداشت و حصر نیروهای اصلاح طلب بودند اما در سیاست خارجی حتی تندتر از اصلاح طلبان از حضور ایران در سوریه و حتی ادامه برنامه هسته ای دفاع میکردند. هرچند این گروه از طرف اغلب نیروهای سیاسی به همکاری با نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی متهم میشوند اما همچنان به تبین دیدگاه ها و شکستن تابوهایی چون حضور در صداوسیمای ایران یا نوشتن مقاله در خبرگزاری های متعلق به سپاه پاسداران ادامه میدهند. نظرات این گروه در سیاست خارجی نزدیکی بسیاری با اصولگرایان تندرو دارد اما در سیاست داخلی به اصلاح طلبان نزدیک هستند

نزدیکی دوباره تحکیم، ملی مذهبی ها و اصلاح طلبان

فعالین سابق دانشجویی و نیروهای منتسب به دفتر تحکیم وحدت، پس از ناآرامی های سال ۸۸ و اصرار اصلاح طلبان به همراهی دوباره با حاکمیت و حضور در انتخابات راهشان را اصلاح طلبان جدا کردند و به نیروهای طرفدار سرنگونی نزدیک شدند اما روی کار آمدن غیرمنتظره حسن روحانی سبب شد تا مواضع این طیف از فعالان سیاسی خارج از ایران همسویی بیشتری با اصلاح طلبان پیدا کند و آنها در دور دوم انتخابات ریاست جمهوری بطور مشروط از حسن روحانی حمایت کردند. نیروهای ملی مذهبی نیز کمابیش روند مشابهی را طی کردند. هرچند سابقا برخی نیروهای اصلاح طلب نقش پررنگی در سرکوب ملی مذهبی ها داشتند اما طرد شدن اصلاح طلبان از حاکمیت سبب شد تا آنها به ملی مذهبی ها بیشتر نزدیک شوند.

دوران رکود و احیای سازمان مجاهدین خلق

در جغرافیای سیاسی اپوزسیون، سازمان مجاهدین خلق تاکنون هیچ علاقه ای به ارتباط با دیگر گروه های اپوزسیون نشان نداده است و همواره خود را موثرترین و پرطرفدارترین گروه مخالف رژیم ایران میداند. پس از تعطیلی و تخلیه کامل عراق و اخباری مبنی بر مرگ مسعود رجوی رهبر این سازمان به نظر میرسید که مجاهدین به دوران رکود خود رسیده اند اما با روی کار آمدن دولت جمهوری خواه در آمریکا و آزادی عمل بیشتر شورای مقاومت در این کشور و همچنین نزدیکی با عربستان، مجاهدین توانست با استفاده از این فرصت به نفع خود بهره ببرد

چپ کلاسیک

با مطرح شدن چپ طرفدار جمهوری اسلامی در خارج از ایران، چپ کلاسیک مجبور به برائت از این گروه و بازتعریف خود شد. اما همچنان به مخالفت با کلیت نظام و تحریم انتخابات وفادار ماندند. تفاوت این گروه با سلطنت طلبان و مجاهدین، مخالفت با هرگونه مداخله نظامی خارجی و کمک کشورهای غربی است. مخالفت با سرمایه داری غربی و جامعه طبقاتی همچنان از مواصع اصلی این گروه است.

#اپوزسیون #خمینی #دیدگاهنو #خامنهای #اپوزسیونایران #نیروهایاپوزسیونایران #ایران

© 2020 New Vision Research Institute

  • White Facebook Icon