معلمان؛ معیشت، منزلت و مشارکت

اعتراضات معلمان از زمان روی کار آمدن دولت حسن روحانی شکل جدی تری بخود گرفته است. اعتراضات صنفی در دولت های قبل نیز وجود داشته است اما به نظر میرسد این اعترضات گسترده تر شده است. درباره این تحولات گفتگویی داشتیم با “احمد مدادی” عضو اسبق کانون صنفی معلمان استان زنجان. مدادی سابقه سیزده سال تدریس در استان های قم، زنجان و البرز را دارد و همچنین در پی اعتراضات معلمان در دهه هشتاد با حکم تبعید مواجه شد هرچند این حکم بعدها توسط دیوان عالی کشور نقض شد.

آقای مدادی بعنوان اولین سوال رویکرد دولت روحانی را در قبال معلمان و مطالباتشان چطور ارزیابی میکنید؟

-رویکرد دولت روحانی به معلمان و مطالباتشان جدای از رویکرد کلی دولت به جامعه مدنی نیست. این نسبت فاقد انسجام کلی و بعضا در مواردی متناقض است. دولت در حوزه های زیادی از جامعه مدنی نه تنها مانند دولت پیشین در سرکوب فعالان مدنی و نهادهای مدنی مشارکت نمی‌کند، بلکه معترض و منتقد چنین رفتارهایی هم هست،‌ از سویی رویکرد همدلانه تری نسبت به فعالان و نهادهای مدنی دارد و فضای فعالیت و تنفس بیشتری را به جامعه مدنی می‌دهد، اما از سویی دیگر متناسب با شعارها، اظهارات و موضع‌گیری‌های مسئولین دولتی، در عمل حمایت و پشتیبانی لازم را از جامعه مدنی به عمل نمی‌آورد و در برابر فشارها و رفتارهای غیرقانونی گروههای فشار رسمی و غیررسمی و مراکز قدرت،‌ به سرعت کوتاه آمده و به اصطلاح پشت فعالان مدنی را خالی می‌کند. وضعیت اعتراضات اخیر معلمان خود گویای رویکرد دولت است، از سویی به قدری فضای فعالیت و تنفس وجود دارد که فعالان صنفی معلمان توانایی برگزاری تجمعات گسترده و سراسری را داشته باشند تا جاییکه حتی رئیس جمهوری صریحا حق اعتراض معلمان را به رسمیت بشناسد،‌ اما از سویی دیگر فعالان صنفی یکی پس از دیگری بازداشت شده و حبسهای طولانی مدتشان که تا الان تعلیق بوده به اجرا گذاشته می شود، این همان وضعیت ناپایدار و لرزان و ژله‌ای جامعه مدنی در ایران امروز و رویکرد دولت نسبت به آن است.

تفاوت این اعتراضات با گذشته در چیست و این اعتراضات را تا چه حد معطوف به نتیجه میدانید؟

ویژگی و وجه تمایز فعالیتهای صنفی معلمان در دوره اخیر با سایر فعالیتهای صنفی و مدنی، دوری از فضای ذهنیت زده و کلی گرای حاکم بر فعالان مدنی  و در پیش گرفتن رویکرد کاملا عملگرا و نتیجه گرا است. برای اعتراضات اخیر معلمان، هوشمندانه اهداف محدود،‌ در دسترس و قابل اندازه گیری تعریف شده است که میزان تحقق آن را می توان کاملا با عدد و رقم بیان کرد. اما اینکه تا چه حد این مطالبات پاسخ داده خواهد شد، نیازمند سپری شدن زمان هستیم تا بتوانیم گستره و حجم برآورده شدن آنها را اندازه بگیریم.

دلیل این گشایش نسبی فضا در دولت فعلی را چه میدانید؟

-البته اعتراضات گسترده معلمان دردهه هشتاد مسبوق به سابقه است و در مقاطعی از جمله در دولت اصلاحات با تساهل بیشتری همراه بود. اما در مقایسه با دولت پیشین و برخوردهای به شدت امنیتی با فعالان مدنی و معلمان، باید اذعان کرد که نگاه و فضای به شدت امنیتی سابق به فعالیتهای صنفی و مدنی، تا حدی در این دولت کمرنگ شده است (البته در برخی از حوزه‌‌ها)، و از سوی دیگر فعالان صنفی اعتماد به نفس لازم برای فعالیت شفاف، قانونی و مدنی را بازیافته‌اند. در کنار اینها مشکلات معیشتی معلمان چنان ‌گسترده و جدی است که بخشهایی از حکومت مانند مجلس یا دولت در مواجهه با  آن چاره‌ای جز همراهی و دست کم تایید زبانی معلمان را ندارند. همه این عوامل در کاهش فشار و سطح برخورها تاثیر داشته است. ناگفته نماند که برخوردهای نسبتا شدیدی نیز در حین همین تجمعات صورت گرفته است. بازداشت نزدیک به دویست معلم و برخوردهای ناشایست با برخی از آنان،‌ احضار به نهادهای امنیتی در قبل و بعد از تجمعات، بستن وبسایتهای مرتبط با نهادهای صنفی معلمان،‌ اجبار رئیس و سخنگوی کانون صنفی به استعفا و عدم شرکت در تجمع آن هم درست یک روز قبل از تجمع،‌ و در نهایت بازداشت و اجرای احکام سنگین قضایی سه تن از فعالان صنفی یعنی آقایان هاشمی و باغانی و عبدی و بازکردن  پرونده جدید برای آقای رسول بداغی پس از شش سال حبس بدون مرخصی، بخشهایی از این برخوردهای شدید با فعالان صنفی معلمان است. اما میشود گفت که معلمان و فعالان صنفی و مدنی معلمان به سطحی از آگاهی مدنی رسیده‌اند که مسیولیتهای شهروندی، صنفی و مدنی خود را به دور از هیجان زدگی و شعارزدگی،‌ به بهترین شیوه ممکن و با استقامت و پایداری قابل تحسین پیگیری می‌کنند. این سطح از التزام و تعهد و پایبندی به لوازم و تبعات فعالیتهای مدنی و مسالمت‌امیز در حوزه جامعه مدنی ایران که فعالان صنفی معلمان از خود به نمایش گذاشته اند پدیده کم نظیری در حیات مدنی سه دهه گذشته است.

نقش تشکل صنفی معلمان را در اعتراضات اخیر چطور ارزیابی میکنید؟

-بدون شک سازماندهی و استمرار این اعتراضات بدون تشکل یابی مناسب امکان پذیر نبود. فضای روانی ملتهب جامعه معلمان،‌ در کنار هوشمندی،‌ شجاعت و مسئولیت پذیری برخی از نهادهای صنفی از جمله کانون صنفی معلمان و شورای هماهنگی کانونهای صنفی فرهنگیان کل کشور، و البته استفاده گسترده از تکنولوژی و ظرفیت شبکه‌‌های اجتماعی و اپلیکیشن‌ها نقش اصلی را در شکل گیری و استمرار اعتراضات اخیر داشته‌اند.

خواسته معلمان و مطالبات آنها را چیست؟

-بهترین منبع برای اطلاع از مطالبات معلمان قطعنامه های صادره در تجمعات چند ماه اخیر هست. بر اساس این قطعنامه ها، مطالبات معلمان در سه حوزه معیشت، منزلت و مشارکت قابل دسته بندی است. مطالبات معیشتی از جمله بهبود قدرت خرید، اجرای کامل قانون خدمات کشوری و رفع تبعیض بین معلمان و سایر کارمندان دولت،‌ وضعیت بازنشستگان و معلمان قراردادی را شامل می‌شود. در کنار آن برچیده شدن نگاه امنیتی به آموزش و پرورش، آزادی معلمان زندانی و تغییر رویکرد و نگاه کلان به آموزش و پرورش جزو مطالبات معلمان در حوزه منزلت است. مشارکت در سیاستگذاری‌های کلان،‌ فعالیت آزاد تشکلهای مستقل، مشارکت بیشتر زنان و انتخابی و دمکراتیک کردن نظام اداره مدارس نیز از جمله مطالبات و خواستهای معلمان برای مشارکت بیشتر در فرآیند نظام آموزشی کشور است.

این اعتراضات تا چه حد سیاسی است؟

-در کشورهای توسعه نیافته و استبدادی آن هم از نوع دینی طبیعی است که هر گونه فعالیتی خیلی زود ترجمه و تفسیر سیاسی پیدا می کند و از همین رو اعتراضات اخیر معلمان هم بعنوان فراگیرترین حرکت اعتراضی و مدنی چند سال اخیر فارغ از این برداشت ویا سوبرداشت نیست. اما نکته امیدبخش اعتراضات اخیر معلمان و کلا فصل جدید فعالیتهای مدنی و صنفی، اصرار و وسواس فعالین معلمان بر فاصله‌گذاری هوشمندانه بین فعالیتهای صنفی و سیاسی و جلوگیری از رادیکالیزه شدن اعتراضات و فراتر رفتن از مطالبات صنفی است. اصرار بر تجمع سکوت بخشی از این استراتژی هوشمندانه مبتنی بردرس گرفت از تجربه فعالیتهای پیشین صنفی معلمان است.

بطور خلاصه وضعیت معلمان را بعد از انقلاب چطور ارزیابی میکنید؟

-من در رابطه با ده پانزده سال اخیر می توانم بگویم که نسلی از فعالان مدنی معلمان در دل جامعه مدنی ایران شکل گرفته و رشد کرده است که بر قدرت و غنای جامعه مدنی ایران افزوده است. نسل جدید فعالان معلمان با تاکید بر هویت صنفی به فعالیتهای مدنی و اجتماعی می پردازد، نگاه مدنی تر دارد و از روش حل مساله بجای درانداختن طرحهای ناممکن استفاده می‌کند. فهم درستی از منطق و دینامیسم حاکم بر مناسبات قدرت و جامعه مدنی در جامعه ایران دارد و به افق‌‌های جدیدی درسپهر آموزشی ایران می اندیشد. اینها همه به نظر من الهام بخش و نویدبخش شروع دوره جدیدی در حیات مدنی و اجتماعی معلمان بعنوان گسترده ترین شبکه صنفی و مدنی کشور است.

آیا ارتباطی بین تشکل های صنفی معلمان با دیگر تشکل های صنفی در کشور وجود دارد؟

-کمابیش این ارتباط وجود داشته است. اما از تشکلهای صنفی سرکوب شده و‌ نحیف شده تحت فشار امنیتی دولت گذشته،‌ نمی‌توان انتظار داشت که به سرعت به گسترش حساب نشده ارتباطات با سایر حوزه‌های جامعه مدنی دست بزند که بدون شک موجب حساسیت امنیتی می شود،‌ تشکلهای صنفی معلمان در حال بازسازی خودو بازیابی تشکیلاتی خود هستند و این یک فرآیند زمان بر است.

با توجه به این تحولات چه راهکارهایی را در مقطع فعلی برای رسیدن معلمان به خواسته ها و مطالباتشان موثر میدانید؟

-نهادسازی و تشکل یابی حلقه مفقوده تحولات جامعه مدنی ایران است و معلمان هم برای دستیابی به مطالباتشان نیازمند سازمان‌دهی خود با محوریت تشکلهای صنفی مستقل و آزاد هستند. هیچ چیزی ضروری تر از بازسازی نهادهای صنفی موجود و ایجاد نهادهای صنفی جدید نیست. فصل تابستان و تعطیلی فعالیتهای آموزشی و انتخابات آینده مجلس در اسفندماه فرصتهای خوبی برای تحرک بیشتر نهادهای صنفی معلمان هستند.

در کنار آن معلمان باید توجه ویژه‌ای به وضعیت معلمان زندانی که به دلیل فعالیتهای صنفی‌اشان زندانی شده اند، داشته باشند. پیگیری وضعیت معلمان زندانی بعنوان یکی از مطالبات و اولویتهای معلمان اثربخشی مهمی در انسجام و استمرار فعالیتهای نهادهای صنفی معلمان دارد.

آیا این فعالیت ها در ایران توسط نهادهای بین المللی رصد و حمایت میشود، بعنوان مثال سندیکای کارگران شرکت واحد عموما از حمایت بین المللی سازمان مرتبط بهره مند میشوند، آیا این حمایت در مورد تشکل های صنفی معلمان در ایران نیز وجود داشته است؟

-کم و بیش این حمایتها وجود دارد. واکنش سندیکاها و اتحادیه‌های معلمان در کشورهای مختلف به بازداشت آقای عبدی، باغانی و هاشمی قابل توجه بود از جمله می‌توان به واکنش و صدور قطعنامه اجلاسیه بین المللی آموزش در کانادا و اعضای پیوسته آن اشاره کرد.  اما مهمتر از نهادهای بین المللی، به نظرم توجه و حمایت جامعه مدنی و روشنفکری ایران از فعالیتهای صنفی معلمان است. فعالتیهای معلمان در دو سال اخیر موفق‌ترین و گسترده‌ترین فعالیت جامعه مدنی ایران بوده است اما متاسفانه از سوی رسانه‌ها، نهادهای مدنی و فعالان مدنی و اجتماعی آنگونه که باید مورد حمایت و بحث و بررسی قرار نگرفته‌اند، حتی اخبارشان نیز پوشش مناسبی داده نشده است. نادیده گرفتن جنبش نوپای معلمان از سوی فعالان مدنی، حقوق بشری و رسانه‌ای اشتباهی بزرگ و غیرقابل توجیه است.

ممنون از وقت و فرصتی که در اختیار ما قرار دادید

-سپاسگزارم

دیدگاه نو

#رسولبداغی #احمدیمدادی #اعتراض #معلم #دیدگاهنو #اعتراضاتمعلمان #ایران

© 2020 New Vision Research Institute

  • White Facebook Icon