مهرانگیز کار: کمیت به اضافه کیفیت حضور زنان در مجلس اهمیت دارد


فرشته قاضی

روزنامه نگار

کمتر از ۴ ماه دیگر و در ماه پایانی سال جاری انتخابات دهمین دوره مجلس شورای اسلامی برگزار می شود. تاکنون سهم زنان از کرسی های مجلس، ۴ کرسی در مجلس اول و به همین ترتیب ۴ کرسی در مجالس دوم و سوم بوده است. مجلس چهارم ۹ کرسی، مجلس پنجم ۱۴ کرسی، مجالس ششم و هفتم هر کدام ۱۳ کرسی، مجلس هشتم ۸ و مجلس نهم ۹ کرسی بوده است. از میان تعداد کل نمایندگان مجلس از دوره اول تا دوره نهم یعنی بین ۲۷۴ تا ۳۲۷ نفر تنها ۵ درصد از کرسی های پارلمان به زنان رسیده است. حالا بنیانگذاران کمپین تغییر چهره مردانه مجلس در ایران اعلام کرده اند که قصد دارند ۵۰ نماینده زن برابری خواه را به مجلس بفرستند. نوشین احمدی خراسانی از فعالان حقوق زنان در ایران و از بنیانگذاران این کمپین در یادداشتی در روزنامه بهار نوشته است که به جای آن که مانند گذشته، در انتخابات صرفاً لیست خواسته‌ها و مطالبات مان را مطرح کنیم، این بار افزون بر لیست خواسته هایمان، از لیست زنانی هم که به نوعی این خواسته‌ها را نمایندگی می‌کنند پشتیبانی می‌کنیم. اما چرا فقط زنان برابری خواه و نه مردان برابری خواه؟ این کمپین درمقابل ردصلاحیت کاندیداهای برابری خواه چه تدابیری اندیشیده و چرا میزان زنانی که به مجلس شورای اسلامی راه می یابند در مقایسه با کشورهای همسایه چون عراق و افغانستان تا این میزان پایین است؟ مهرانگیز کار، حقوقدان و فعال حقوق زنان در مصاحبه با دیدگاه نو به این سوالات پاسخ می دهد. او می گوید که هدف این کمپین تبعیض جنسیتی مثبت نیست بلکه بحث بالا بردن کمیت به علاوه کیفیت را دنبال می کند.

خانم کار کمپین تغییر چهره مردانه مجلس چه می خواهد چه هدفی را دنبال میکند؟ 

این کمپین می گوید زنان برابر خواه بروند مجلس، حالا درست است رویاست ولی هدف فقط کمیت نیست. کیفیت هم است. و هدف حضور ۵۰ درصدی زنان برابری خواه در مجلس است.

چرا مردان برابری خواه نه و چرا فقط زنان برابری خواه؟

علت این است که بار کمی و کیفی هر دو تاثیرگذار است در تغییر موقعیت حقوقی زنان. یعنی نمی شود گفت زنان چند درصد در مجلس باشند، هرچقدر هم این درصد کیفیت فکری بالایی داشته باشند و برابرخواه باشند از عهده درصد بزرگ مردانی که در مجلس هستند برمی آیند وقتی لایحه یا طرحی در مجلس مطرح است. اگر توجه کنید کمترین نرخ مشارکت در مجلس را زنان دارند در ایران نسبت به کشورهای دیگر خاورمیانه. به همین دلیل است که اگر قرار باشد کمپین یا حرکت و جریانی در ایران به سمت تغییر شکلی برود باید حتما هم به کمیت حضور زنان در مجلس توجه نشان دهد هم به کیفیت. حالا اینجا بحث این کمپین که اعلام حضور کرده این است که هم کمیت را اهمیت می دهیم هم کیفی. ما می دانیم که در ایران انتخابات با چه موانعی روبرو است که اساسا شورای نگهبان کاندیداتوری زنان برابری خواه را وتو می کند پس بنابراین موانع پیش رو است ولی این یک حرکتی است متناسب با وضعیت اجتماعی امروز ایران و اگر هیچ فایده ای نداشته باشد فایده اش این است که کمیت به علاوه کیفیت را دنبال می کند. به همین دلیل است که به نظر می رسد این کمپین هر سرانجامی داشته باشد کمپین روزآمد و مدرن و متناسب با نیازهای جامعه است. هرچند که با موانعی که سر راهش از نظر حق وتوی شورای نگهبان خواهد بود.

اشاره به موانع شورای نگهبان کردید. آیت الله جنتی پس از تصویب برجام در مجلس رسما در نماز جمعه هشدار داد نسبت به مطالبه برابری زن و مرد. و این نشانگر حساسیت بالای مسولان نظام نسبت به مساله ای است که این کمپین دنبال میکند.

همیشه حساس بوده اند. اینقدر حساس بوده اند که با همه حرف هایی که می شنویم از مقامات مختلف کشور درباره اینکه مذاکره با امریکا نباید انجام شود و رابطه با امریکا نباید باشد و .. ولی ممکن است که آن اتفاق بیفتد ولی حساسیت نسبت به زن ها تغییری نکند. این نظام از اول که قدرت گرفت اولین نشانه، زنان ایرانی بودند و وقتی که بحث امریکا را مطرح می کردند زنان ایرانی مثلا بی حجاب و تحصیلکرده را نمادهایی از فرهنگ امریکا و غرب تلقی می کردند. بنابراین این به مفهوم امیدواری نسبت به تغییر سیاست این رژیم نسبت به زن ها نیست ولی نمی شود فقط براساس این باور ساکت بود و هیچ اهرم فشاری را به وجود نیاورد در جامعه. به همین دلیل است این گونه حرکات، حرکاتی است که نشان می دهد جامعه زنده است، جامعه مشکلات خود را می شناسد و دلش می خواهد مشکلات اش را حل کند. زنان کشور به هرحال یک بخشی شان سعی می کنند متناسب با امکاناتی که در کشور وجود دارد حرف های لازمی را مطرح کنند و گفتمانی را دوباره در سطح مطبوعات بیاورند. مطبوعاتی که حقوق زن، خط قرمزشان شده. ولی زنان ایرانی سعی میکنند مطالبات خودشان را با کمپینی که کاملا هم قانونمند است مطرح بکنند و نظر من مهم ترین ویژگی اش این است که بحث تبعیض مثبت را مطرح نمی کند بلکه بحث بالا بردن کمیت به علاوه کیفیت زنان در مجلس را مطرح می کند.

بگذارید اینطور بپرسم که کمپین از حضور زنان برابری خواه در مجلس سخن می گوید و با توجه به هشدار اخیر ایت الله جنتی در نمازجمعه می توان ردصلاحیت زنان برابری خواه را پیش بینی کرد. فکر نمی کنید کسانی که کمپین به عنوان کاندیدای برابری خواه معرفی کند امکان عبور از سد شورای نگهبان را از دست بدهند؟

البته که احتمال اش زیاد است ولی یک ملت ۷۰ – ۸۰ میلیونی که نصف جمعیت زن هستند نمی تواند به هارت و پورت یک پیرمرد ۹۰ ساله اینقدر اهمیت بدهد که حرف های لازم را نزند. باید حرف های لازم را بزند. ضمن اینکه بحث کمیت و کیفیت یک موضوع خیلی مهمی را مطرح می کند، می گوید ما می خواهیم با نظرخواهی از کاندیداها اعم از زن و مرد، مردم را در جریان نگرش آنها در تبلیغات انتخاباتی راجع به حقوق زن قرار دهیم. یعنی یک جور وظیفه آگاهی بخشی را برای خود پذیرفته. این خیلی کار خوبی است. وقتی با یک مردی که کاندیدای مجلس است و به احتمال زیاد وتو هم نمی شود صحبت بکنند و بگویند که این اقا نظرش راجع به زن در خانواده چی است نظرش درباره مشارکت سیاسی زنان چی است و .. وقتی به مجلس می آید و از طرح مثلا حمایت از آمران به معروف و ناهیان از منکر یا شبیه آن حمایت می کند قابلیت این پیدا می شود که مقایسه کنند با حرف هایی که در دوران انتخابات زده و به هرحال یک نوع اگاهی رسانی است. از طرفی این کمپین یک فضای محدودی ممکن است به وجود بیاید برای اینکه زنان حساسیت نسبت به اخبار سیاسی و اجتماعی کشور پیدا می کنند.

فکر می کنید مردم به کاندیداهای زن رای خواهند داد؟ عراق و افغانستان را در نظر بگیریم با همه مشکلات اعم از جنگ و مسائل دیگر اما تعداد زنانی که به مجالس این کشورها راه یافته اند به مراتب بیشتر و چشمگیرتر است نسبت به ایران. از نظر قانونی هم مانعی برای حضور زنان در مجلس در ایران وجود ندارد فکر می کنید چرا زنان ایرانی محدودی به مجلس راه می یابند؟ مردم به آنها رای نمی دهند یا زنان کمتر کاندیدا می شوند؟

زن ها را تجزیه کرده اند. فقط یک نوع زن را اجازه می دهند نام نویسی کند. و این یک نوع زن اگر شجره شان را بخوانید همه زن های خود اقایان هستند یا خواهران شان یا فامیل های نزدیک شان هستند. شما نمی توانید بگویید زنان ایرانی. اگر زنان ایرانی که مردم برای آنها احترام قائل هستند و می شناسند و با تفکرشان از طریق مطبوعات یا انتشارات و یا فعالیت های اجتماعی و مدنی آشنا هستند می توانستند کاندیدا شوند مردم به انها رای می دادند. اگر چنین زنانی می توانستند کاندیدا شوند و از سد شورای نگهبان بگذرند ما الان ۵۰ درصد نماینده زن داشتیم در مجلس. اگر این اتفاق افتاده برای این است که زنانی که انتخاب می شوند برای اینکه وارد گود میدان مسابقات شوند زنان خودشان هستند. مردم هم این زن ها را نمی شناسند که برای شان احترامی قائل باشند یا نباشند و رای بدهند یا ندهند. قبلا درباره این زنان اینطور نبود ما در مجلس پنجم مثلا فائزه هاشمی رفسنجانی را داشتیم که گفته می شود رای اول تهران را داشت و آرای او بیشتر از آرای آقای ناطق نوری بود و بعد پدرشان تصمیم گرفت با دیگر آقایان که اعلام نکنند یک زن از یک روحانی برده و تبدیل کردند به نفر دوم. در شهرستان ها و در روستاها، من تا وقتی که در ایران بودم یادم می آید که در چندین شهرستان و روستا، زنان از نامزدهای دیگر مثلا از یک روحانی بردند منتهی آن راه را هم بر زنان خیلی وفادار به نظام جمهوری اسلامی که دوست داشتند وارد مسابقات بشوند بستند برای اینکه نمی خواهند اشکار شود که حتی در شهرستان ها یک زن بر یک آخوند پیروز شده و بیشتر رای آورده. در حالیکه ما این نمونه ها را داشتیم. حالا فائزه هاشمی، زن خیلی مشهوری بود ولی بودند زنان غیرمشهور در شهرستان ها. منتهی این راه را بستند و چند زن کاملا متعلق به خودشان مثل خانم نوبخت ، همسر آقای کامران یا زن برادر فلان اقا و .. را فرستادند. اینها دیگر به شورای نگهبان مربوط نیست یک اقدام درونی سیستم است که به دنیا بگوید زنان در یک نهاد مهم قانونگذاری مشارکت دارند ولی در عمل اینقد ر باید کمیت شان پایین باشد که اصلا به حساب نیایند یا اینکه کاملا تابع و مقلد مردان شان باشند و طرحی را امضا کنند که کاملا مضر است به حال زن.

درواقع معتقد هستید زنانی که اجازه پیدا میکنند در ایران وارد مجلس شوند به صورت نمایشی و دکور هستند؟

از بعد از مجلس ششم اینطور شده. بیشتر از گذشته شده.

عملکرد زنان در مجلس را تا تاکنون چطور دیده اید؟ هرچند تعدادشان محدود بوده اما در عمل آیا کارنامه مثبتی به خصوص درقبال مسائل مربوط به زنان داشته اند؟

این را باید تمام روزنامه ها را گذاشت جلو و دید این زنان در کدام یک از تغییرات کوچک در قوانین مشارکت داشته اند. داوری خیلی تند و قاطع نمی شود کرد ولی آنچه مسلم است جز مجلس ششم که فاطمه حقیقت جو خیلی شجاعانه با مداخله سپاه در امور برخورد کرد یا خانم های دیگر که در ان مجلس بودند چیز دیگری به ذهن نمی آید. البته حتی در مجالس اول برخی از خانم ها از همین طیف سیاسی و دینی هم بودند که فعالانه حضور داشتند مثلا یادم می اید یکبار یکی از نماینده های زن تریبون مجلس را گرفت و گفت من نمی فهمم این قوانین هچل هفت چی است که درباره زنان مطرح می شود. ما اینها را داشتیم اما همین ها را هم سرکوب کردند و شما دیگر نمی بینید نوع اینها را در مجلس. اصلا نمی بینید. از نوع خود طیف وفادار به نظام جمهوری اسلامی که تفکر کمی متفاوت هم داشته باشند دیگر نمی بینید. کاملا کنترل کردند حتی آنها هم وارد نشوند ولی تا قبل از مجلس هفتم ما برخی صداهای مناسب حال زنان را از درون مجلس می شنیدیم هرچند که به علت کمیت پایین این صداها تاثیرگذار نبود.

فرشته قاضی وی سابقه همکاری با بیش از ۱۸ روزنامه توقیف شده در ایران از جمله روزنامه های خرداد، فتح، هم میهن، آفتاب امروز، بهار و بنیان را دارد. او در ایران در حوزه های مختلف سیاسی همچون پارلمان، هیات دولت و ریاست جمهوری، وزارت خارجه، وزارت کشور، احزاب و دانشگاهها و قوه قضائیه تجربه فعالیت حرفه ای روزنامه نگاری داشته است. قاضی در حال حاضر با وب سایت روزآنلاین در حوزه های حقوق بشر و سیاست همکاری می کند.

#مهرانگیزکار #فرشتهقاضی #حقوقزنان #دیدگاهنو #کمپینحضورزناندرمجلس

© 2020 New Vision Research Institute

  • White Facebook Icon