نتایج انتخابات زودهنگام ترکیه و قدرت گرفتن پست ریاست جمهوری

انتخابات زودهنگام ریاست‌جمهوری و پارلمانی ترکیه که در تاریخ ۲۴ ژوئن برابر با سوم تیرماه برگزار شد با پیروزی مجدد رجب طیب‌اردوغان و کسب بیشترین کرسی مجلس توسط حزب توسعه و عدالت به اتمام رسید. رجیب طیب‌اردوغان  رئیس جمهور و رهبر حزب عدالت و توسعه ( آ.ک.پ) و دولت باغچه‌لی رئیس حزب حرکت ملی (م.ه-پ) پس از توافق بر سر انتخابات زودهنگام و از سویی دیگر تایید دیوان عالی کشور ترکیه، به مصاف رقبای خود رفتند. این انتخابات زودهنگام را می‌توان انتخابی سرنوشت‌ساز برای کشور ترکیه و منطقه دانست.

در تلگرام بخوانید

هر چند شانس پیروزی رجب‌طیب‌اردوغان به گفته بعضی از نظرسنجی‌ها نسبت به رقبای دیگر بالا مطرح شده بود با این حال آرای نهایی بیش از انتظار نظرسنجی ها به پایان رسید. به گفته اکثریت نظرسنجی های مستقر در ترکیه اردوغان ۴۱ تا ۴۴ درصد آرا در این انتخابات داشت که درنهایت آرای اردوغان با ۵۳ درصد رسید. محرم اینجه رقیب اصلی اردوغان نیز با به دست آوردن ۳۱ درصد آرا بیش از انتظارات ظاهر شد و توانست قدرت حزب جمهوری‌خواه خلق را باری دیگر نشان دهد. اردوغان در فصل سخنرانی های پیش از انتخابات، مهمترین رقیب خود را محرم اینجه می‌دانست.

“محرم اینجه” که پنج دوره نماینده مجلس بوده است و از نمایندگان سرشناس فراکسیون آتاتورکیست‌ها در مجلس ملت کبیر ترکیه است در روز جمعه ۱۴ اردیبهشت ماه از سوی حزب جمهوری‌خلق ترکیه که از هوداران میراث ” کمال پاشا آتاتورک” می‌باشند به عنوان نامزد نهایی انتخابات این حزب معرفی شد.اینجه به دلیل دادن شعارهای فراحزبی توانست در رقابت با کمال‌اوقلی در درون حزب خود موفق و نمایندگی حزب متبوع خود را به دست بگیرد. آقای اینجه ۵۴ سال سن دارد و پیش از حضور در سیاست به عنوان معلم فیزیک تدریس می‌کرد.  از سویی دیگر مرال آک شنر که پیشتر وزیر دولت اردوغان بود و هم اکنون حزب تازه تاسیس «خوب» را رهبری می‌کند، تلاش کرد ا رقبای جدی اردوغان مطرح شود با این وجود وی در این انتخابات کمتر از ۸ درصد از آرای کل را به دست آورد.

هر چند حضور صلاح‌الدین دمیرتاش یکی از دو رهبر اصلی حزب دموکراتیک خلق‌ها، حزب طرفدار حقوق کردها، بیش از یک سال و نیم در زندان به سر می‌برد و در دوران انتخابات انتقادات شدیدی علیه اردوغان در تلویزیون دولتی مطرح کرد با این وجود آرای وی در انتخابات به ۸ درصد رسید و وی توان مقابله با اردوغان را از دست داد. هر چند آرای دمیرتاش نسبت به دوره قبل یک درصد کاهش پیدا کرده است با این وجود حزب متبوع وی «ه د پ» دمکراتیک‌خلق‌ها با ۱۱ درصد از آرای مجلس توانست ۶۷ کرسی مجلس را به دست بیاورد.

دمیرتاش که در ژوئن ۲۰۱۵ توانست با کسب ۱۳ درصد از آرا در انتخابات پارلمانی ترکیه پیروز شود و وارد پارلمان این کشور گردد از همان روزهای اول تهدیدی برای دولت اردوغان بود.این رهبر حزب کردها که پس از بمب‌گذاری متعدد در ترکیه به اتهام همکاری با حزب مخالف حکومت این کشور به زندان محکوم شد، یکی از سوژه‌های اصلی انتخابات ریاست جمهوری امسال بود چرا که وی در حالی توانست کاندید این انتخابات شود که هم‌اکنون در زندان به سر می‌برد. شاید حضور یک متهم سیاسی در بزرگترین و مهمترین انتخابات این کشور نشان از آزادی بیان و حق انتخاب شدن در سیستم قضایی و حکومتی ترکیه باشد با این حال این سوال مطرح می‌شود که چطور یک زندانی می‌تواند در آزادی کامل با شهروندان ترکیه در حالی که در زندان است، صحبت داشته باشد.

دمیرتاش پشتر در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۱۴ توانسته بود ۴ میلیون آرا از صندوق رای به نفع خود جمع کند. پیش‌بینی نظرسنجی ها درخصوص دمیرتاش برعکس نظرسنجی در مورد اردوغان به واقعیت بسیار نزدیکتر بود. به گفته اکثریت نظرسنجی ها صلاح الدین دمیرتاش از ۹ تا ۱۰ درصد آرا در این انتخابات برخوردار خواهد شد که آمار نهایی ۸.۳ درصد آرا بود.

با وجود حضور رقبای متعدد در انتخابات پیش‌رو ترکیه، اردوغان جهت ادامه قدرت سیاسی خود می‌بایست به ۵۰ درصد به علاوه یک رای در مرحله نخست می رسید تا حضور نزدیک به ۱۵ ساله قدرت خود و حزب‌ش را حفظ کند که در نهایت نیز به این امر رسید. نباید از خاطر برد که با وجود آنکه در بعضی از نظرسنجی جایگاه اردوغان فراتر از دیگر کاندیداها ارزیابی شده بود با این وجود در آخرین نظرسنجی‌ها از جمله گِزِیجی و انار نشان از آن می‌داد که اردوغان باید در تاریخ ۸ ژوئیه در مرحله دوم انتخابات مجدد شرکت کند که این مرحله را می‌توان سخت‌تر از مرحله اول دانست زیرا به باور بعضی از تحلیلگران امکان آن وجود داشت،  گروه‌های مخالف اردوغان در دور دوم به یک ائتلاف عمده دست پیدا کنند که این امر احتمالا منجر به شکست رجب‌طیب‌اردوغان می‌شد، با این وجود بخش دیگری از تحلیلگران معتقد بودند حضور رجب طیب اردوغان در دور دوم به معنای پیروزی قطعی وی خواهد بود.

در میان رقبای اردوغان چهره‌های مخالف وی بیش از چهره‌های نزدیک به او دیده می‌شود.  دوغو پَرینچَک رهبر حزب وطن که از چهره‌های تندرو در عرصه سیاست خارجی شناخته می‌شود و طی سالهای اخیر روابط نزدیکی با ایران داشته است از رقبای فوق العاده کم شانس در مقابل اردوغان بود. مواضع اخیر وی از جمله در مورد سوریه و یا نگاه ضدآمریکایی پرینچک در سطح رسانه‌های جمعی بازتاب بسیاری داشته است. او با جمع آوری ۱۰۰ هزار امضا که به گفته بعضی از رسانه های ترک، حزب جمهوری‌خواه‌خلق در جمع آوری امضاها نیز نقش داشته است توانست به کارزار انتخابات حضور پیدا کند. پرپینچک با شعار « خورشید از مشرق طلوع می‌کند» در این کارزار سیاسی شرکت کرد. هر چند این چهره ۷۵ ساله و تحصیلگرده در رشته حقوق، مواضع تندی علیه اردوغان داشت با این حال براساس آمار نهایی انتخابات وی کمترین رای ممکن در انتخابات ترکیه را به دست آورده است. نظرسنجی ها نیز با توجه میزان طرفداران این حزب و رقابت تنگاتنگ سیاسی نهایت آرا پرینچک را زیر یک درصد پیش‌بینی کرده بودند.

دیگر رقیب این انتخابات تمل کارامُلااوغلو از حزب اسلامگرای سعادت بود. هر چند کاراملااوغلو از جناح محافظه کار ترکیه در این انتخابات شرکت می‌کند و حزب متبوع وی پنجمین حزب سیاسی پرطرفدار در ترکیه محسوب می‌شود اما او و حزب اسلامگرای سعادت در ائتلافی به نام « اتفاق ملت» در این انتخابات شرکت کرد و از سویی دیگر با آرای بسیار کمی روبرو شد. تمل کاراملااوغلو به همراه “حزب جمهوری‌خواه خلق و حزب خوب” به رهبری مرال آک شنر در این انتخابات با شعار « برای آینده‌ات تغییر بده» شرکت کرد. کاراملااوغلو تحصیلکرده بریتانیا در رشته صنایع نساجی بوده است و از وی به عنوان یکی از چهره‌های محافظه کار یاد می‌شود.

ائتلاف سه گانه «اتفاق ملت» طی روزهای پیش از انتخابات فعالیت خود را گسترش کرده بود. به گفته مسئولان کمپین انتخاباتی ائتلاف «اتفاق ملت» و حزب دمکراتیک‌خلق‌ها در صورت کشیده شدن به مرحله دوم انتخابات، این جریان از محرم اینجه در مقابل اردوغان حمایت خواهد کرد که این انتخابات به دور دوم کشیده نشد.

پس از گمانه‌زنی درمورد حضور مرال آک‌شنر رهبر “حزب خوب” که در سال ۲۰۱۷ حزب متبوع‌اش آغاز به کار کرده است، روزنامه جمهوریت به نقل از شرکت نظرسنجی گزیچی اعلام کرد، مهمترین رقیب رجب طیب‌اردوغان که منجر به کشیدن شدن انتخابات به دور دوم  خواهد شد، آک‌شنر خواهد بود که این مواضع از سوی بعضی از مخالفین مرال آک‌شنر صرفا یک مانور انتخاباتی معرفی شد و همانطور که در انتخابات نیز مشخص شد،آرای آک‌شنر زیر ۸ درصد بود.

پس از اعلام حضور آک‌شنر بسیاری معتقد بودند این کاندید زن انتخابات پیش‌رو را تحت تاثیرخود قرار داده و سرنوشت‌ساز خواهد بود، با این حال بسیاری از تحلیلگران برخلاف نظر این شرکت نظرسنجی نظر داده و مرال آک شنر را رقیب اردوغان نمی‌دانستند.

تنها زن کاندید انتخابات ریاست جمهوری روزهای گذشته ۶۱ سال سن دارد و پیشتر نماینده مجلس از “حزب حرکت ملی” بود که پس از اختلافات درون حزبی و اخراج از این حزب، تصمیم به تاسیس حزبی به نام “ائیی” که به معنای خوب ترجمه می‌شود کرده است. حضور آک‌شنر از منظر اینکه تنها نماینده زن در این انتخابات بود از منظر افکار عمومی ترکیه وجهان نیز مورد توجه قرار گرفته است.

پس از همه پرسی ۱۶ آوریل سال گذشته سیستم ریاست جمهوری جایگزین سیستم نخست وزیر و پارلمانی شد . این درخواست که از سوی رجب طیب اردوغان مطرح شده بود با مخالفت های شدیدی از سوی بخشی از سیاسیون و طیفی از حزب حرکت ملی نیز روبرو شد که نتیجه این تنش ها اختلافات درونی بسیاری در این حزب صورت گرفت و یکی از دو رقیب فعلی اردوغان، خانم آکشنر در کمپین “خیر” حضور فعالی داشت و معتقد بود که می توانند ۸۰ درصد رای های ملی گرایان را به “خیر” جلب کنند که این عمل با شکست روبرو شد و حال این دو مخالف در مقابل یکدیگر در یک کارزار عمومی قرار گرفته اند. براساس آخرین نظرسنجی های پیش از انتخابات بارها مرال آک شنر با ۱۸ درصد آرا معرفی شد اما در نهایت وی با شکست در انتخابات ریاست جمهوری روبرو شد با این وجود حزب متبوع وی ۱۰ درصد از آرا مجلس را به دست آورد و توانست ۴۴ کرسی در مجلس داشته باشد.

در میان تمامی نظرسنجی ها جایگاه محرم اینجه در میان رقبای اردوغان متفاوت بود.براساس آخرین نظرسنجی ها اینجه با داشتن ۳۳ درصد رای می توانست شانس قوی برای رقابت تنگاتنگ با اردوغان داشته باشد اما در نهایت با تفاوت ۲۲ درصد اختلاف شکست را پذیرفت و فردای انتخابات به رجب طیب اردوغان تبریک گفت.

اینجه توان سخنرانی پرشور را به خوبی دارد و از سال ۲۰۰۹ که در مجلس علیه بودجه مجلس انتقادات شدیدی کرد، چهره رسانه ای شد. او بارها از اردوغان وسیاست های وی انتقاد کرده و در روزهای پیش از انتخابات نیز بارها اردوغان را به باد انتقادات گرفت. اینجه به دلیل سخنرانی ها و انتقادات مستقیم خود چهره محبوبی میان طرفداران خود شده است.

انتقادات به اردوغان به دلیل برگزاری زودهنگام انتخابات

در شرایطی انتخابات زودهنگام برگزار شد که بسیاری انتخاب این زمان را یک زمان‌بندی از قبل پیش‌بینی شده به نفع رجب طیب‌اردوغان توصیف کرده‌ بودند. این انتخابات، پیش از انتخاب شهرداری‌ها انجام گرفت و این امر به خودی خود استقبال شهروندان ترکیه را نسبت به حضور در انتخابات بیشتر کرد و از سویی دیگر منتقدان به انتخاب این زمان می‌گوید، این تاریخ نزدیک به دومین سال کودتا در ترکیه است که همین امر منجر به مانور تبلیغاتی بیشتر اردوغان خواهد بود. با این حال این نقد آنچنان در مدیای ترکیه مطرح نبوده و صرفا از سوی بخشی از مخالفین مطرح شد.

انتقادات به دولت اردوغان در مورد وضعیت فوق‌العاده و بحران اقتصادی من جمله کاهش قیمت لیر در مقابل دلار و یورو نیز وجود داشت. ائتلاف آک پارتی و حرکت ملی در مجلس ترکیه که صاحب اکثریت کرسی‌های مجلس هستند منجر به آن شد که برای هفتمین مرتبه وضعیت فوق العاده در ترکیه اعلام شود، که به دلیل وجود وضعیت فوق‌العاده مخالفین دولت در ابراز آزادی بیان امکان مانور کمتری داشتند. در تاریخ ۳۰ تیرماه ۱۳۹۵ برابر با ۲۰ ژوئیه ۲۰۱۶ گروهی موسوم به گولنیست‌ها اقدام به کودتای نظامی در ترکیه کردند که این کودتا نافرجام ماند.

مخالفین وضعیت فوق‌العاده معتقد هستند ادامه این وضعیت پس از پنجمین مرتبه شفاف نبوده و این عمل را اشتباه دانسته‌اند با این حال عمده نقدها متوجه تمدید هفتمین زمان وضعیت فوق‌العاده است. احزاب مخالف دولت که در انتخابات حضور داشتند عبارت بودند از “حزب جمهوری خواه خلق، حزب دموکرات، حزب وطن، حزب محافظه کار سعادت و حزب خوب”

نتایج نهایی

رجب طیب اردوغان، با کسب ۵۲.۳۸درصدِ کل آراء باز رئیس‌جمهور شد، حزب اردوغان ۴۲درصد آرای این انتخابات را به دست آورد که مجموعا ۲۹۳ کرسی در مجلس را دارا خواهد شد. محرم اینجه با ۳۰.۷درصد آراء دوم شد. حزب خلق‌ جمهوری‌خواه نیز با ۲۲درصد آراء، ۱۴۶کرسی در پارلمان این کشور خواهد داشت.

صلاح‌الدین دمیرتاش، نامزد بخشی از کُردها و  چپ‌ها، ۸.۳درصد رای آورد که از مجموع آرای‌اش در انتخابات قبلی یک‌درصد کم‌تر است سوم شد. حزب HDP حزب چپ‌گرای دمیرتاش، با ۱۱.۶درصد آراء، ۶۷کرسی به دست آورده است.

نامزد جریان راست افراطی، مرال آکشنر، با ۷.۴درصد آراء، چهارم شد و دو نامزد دیگر کم‌تر از یک‌درصد آراء را بردند. حزب خوب، که ۱۰درصد آراء را به‌دست آورده یعنی ۴۴کرسی را در این دوره مجلس خواهد داشت. به باور بسیاری از تحلیل گران در صورت ائتلاف توسعه و عدالت و م.ه.پ دست بالای مطلق مجلس در اختیار آک پارتی خواهد بود.

در تلگرام بخوانید

#اردوغان #ترکیه #سیاست #محرماینجه

© 2020 New Vision Research Institute

  • White Facebook Icon