نزاع جناحی در ایران با حضور مستقیم خامنه ای

علیرضا کیانی

تحلیلگر سیاسی


در تلگرامبخوانید

در روزها و هفته های اخیر حملات علیه دولت حسن روحانی و حتی شخص رییس جمهور، اوجی تازه گرفته است. تا جایی که «مسعود پزشکیان» – نایب رییس مجلس – از شدت گرفتن هجمه ها علیه دولت انتقاد کرد و با «بی انصاف» خواندن منتقدان، از حسن روحانی خواست از «تخریب گران» شکایت کند. او درباره هدف این تخریب ها گفت: « هدفشان این است که اجازه ندهند آقای روحانی برای بار دوم رییس جمهور شود، ولی در نهایت همین تخریب‌ها باعث خواهد شد که آقای روحانی در انتخابات ۹۶ پیروز شود چراکه مردم نشان داده‌اند همیشه خلاف این حرفها عمل می‌کنند.» اما به نظر می رسد فارغ از این گلایه ها و انتقادها، و پس از سخنان بسیار انتقادی آیت الله خامنه ای علیه چگونگی اجرای برجام در یازدهم مردادماه امسال، این مجوز به منتقدان دولت حسن روحانی داده شده است، که با زبانی بی پرواتر از توافق هسته ای انتقاد کنند و حتی در آن متوقف نمانند و انتقادات خود را گسترش دهند و بعضا اصل توافق هسته ای و اصل رابطه مثبت با کشورهای غربی را زیر سوال ببرند. درواقع، جدای از دیگر مسائل مورد اشاره، انتقادات  آیت الله خامنه ای در آن سخنرانی را می توان در دو محور عمده دسته بندی کرد؛ یک) انتقاد از عدم رفع یکباره تحریم ها دو) تاکید بر بدعهدی آمریکا و بی اعتماد بودن این کشور. نکته قابل تامل آن است که حملات به دولت روحانی پس از این سخنرانی که عمدتا از جانب نزدیکان فکری – سیاسی رهبری یا منصوبان او انجام شده است، اکثرا حول این دو محور می چرخید.

یکی از تندترین این حملات را می توان از جانب «احمد خاتمی» – امام جمعه موقت تهران – دانست که صراحتا گفت: «اگر کسی پس از صحبت‌های اخیر رهبری دم از مذاکره با آمریکا بزند، ضد ولایت فقیه است.» احمد خاتمی، حتی در تفسیری تازه از ولایت فقیه، مفهوم ولایت فقیه را یک قانون در متن قانون اساسی دانست و اطاعت از ولی فقیه را به عنوان یک اصل و ضرورت تلقی کرد. عضو هیأت رییسه مجلس خبرگان، ضمن دفاع از سخنان آیت الله خامنه ای در انتقاد از روند اجرای برجام و عدم رفع یکباره تحریم ها، چگونگی رابطه با آمریکا و تصمیم گیری درباره آن را، منحصرا بسته به تصمیم رهبری نظام دانست: «ولایتمداری یعنی  باور این واقعیت که همه بدانند پروندهٔ آمریکا منحصرا فقط و فقط در دست مقام معظم رهبری است و کسی دیگر نمی‌تواند دخالت کند و متن قانون اساسی تصمیم ولایت است، یعنی همان طور که مردم ولایتمدار هستند، مسوولان هم عملا باشند که این همراهی را در بسیاری از موارد می‌بینیم.» از دیگر واکنش های تندی که در ادامه سخنان آیت الله خامنه ای نسبت به توافق هسته ای صورت گرفت، باید از واکنش «جواد کریمی قدوسی» یاد کرد که به عنوان نماینده پرنفوذ مشهد در مجلس شورای اسلامی و پنج روز پس از این سخنرانی انتقادی آیت الله خامنه ای علیه برجام، از «روز ملی آتش زدن برجام» سخن به میان آورد.  او از حسن روحانی و تیم مذاکره هسته ای خواست، بابت برجام «عذرخواهی» کنند و افزود: «حسن روحانی باید خودش را نسبت به این توافق سرزنش کند و در مقابل ملت بگوید که ما اشتباه کرده‌ایم لذا بنده معتقدم این سرزنش نه تنها دولت و تیم مذاکره کننده را کوچک نخواهد کرد بلکه حتی آنها بزرگ هم خواهند شد.»

موضع کریمی قدوسی از این رو مهم است که او علاوه بر عضویت در کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، از نمایندگان نزدیک به رهبری نظام نیز محسوب می شود. چنانکه پیش از این «حسین باستانی» در مطلبی مستند و با استناد به موارد فراوان، حدس زده بود که جواد کریمی قدوسی، «سخنگوی غیررسمی آیت الله خامنه ای» محسوب می شود. «محسن مجتهد شبستری» – نماینده آذربایجان شرقی در مجلس خبرگان – نیز با اشاره به سخنان آیت الله خامنه ای صراحتا از مسئولین کشور خواست، دیگر «درباره نتایج مثبت برجام» حرفی نزنند. او سخنرانی رهبری در یازدهم مردادماه را به مثابه یک «اتمام حجت» دانسته و افزود: «با بیانات رهبر معظم انقلاب عهدشکنی امریکا عملاً ثابت شد و مسئولین طوری حرف نزنند که خدای ناکرده منافاتی با بیانات معظم‌له داشته باشد.»

پاسداران انقلاب نیز بی صدا نبودند و جدای از «محمدرضا نقدی» – رییس سازمان بسیج مستضعفین – که نتیجه مذاکرات هسته ای را، «نارضایتی همه» دانست، «محمدعلی جعفری» – فرمانده کل سپاه پاسداران – نیز از «فضای دست دادن و خندیدن» پس از برجام به شدت انتقاد کرد و آن را نشانه های «نفوذ»ی دانست که آیت الله خامنه ای پس از برجام نسبت به آن هشدار داد. فرمانده کل سپاه در چنین شرایطی وظیفه سپاه پاسداران را سنگین تر توصیف کرده و افزود: «در چنین شرایطی، پاسداران بدانند که وظیفه ما عمق‌بخشی هر چه بیشتر به انقلاب و توجه به هجمه‌های دشمنان، و توسعه ارزش‌های انقلاب در جامعه بوده که مردم باید به این اطمینان برسند که توجه نظام به آنها جدی است.»

با وجود اینکه توافق هسته ای با «نرمش قهرمانانه» تجویزیِ آیت الله خامنه ای و قبل از روی کارآمدن حسن روحانی استارت خورده بود و به استناد سخنان مقامات رده اول حکومت، این توافق را بیش از همه باید به نام آیت الله خامنه ای نوشت، اما رهبری نظام، هوشمندانه سعی کرد نشان خود را از روی این توافق بردارد و همانطور که هواداران دولت روحانی مایل بودند، طوری رفتار کند که این توافق بیش از همه به نام حسن روحانی و تیم مذاکره کننده گره بخورد. امری که دولت روحانی نیز نه تنها بی میل نبوده، بلکه از آن استقبال کردند و می کنند. شاید روی این حساب بود که حسن روحانی نیز در برابر هجمه ها آرام ننشست. یکی از تعابیر او در دفاع از برجام که نزدیکان و همراهان رهبری نظام را حسابی به واکنش واداشت، «عزت آفرین» بودن برجام بود. او در یازدهم مرداد ماه امسال درباره فواید برجام در همایشی در شرکت ملی گاز ایران گفت: «وقتی تحریم بود عزت نبود، اما برجام برای ما عزت آورده است چون هر چیزی که می‌خواستیم بخریم باید از یکی دو کشور با هر کیفیت و شرایط و قیمتی که مشخص می‌کنند تهیه کنیم اما در برجام انتخاب‌های ما متعدد شد.»

تعبیر عزت آفرینی برجام برای جبهه منتقدان برجام سنگین تمام شد. چنانکه چندروز پس از آن «عبدالمحمود عبداللهی» – نماینده استان اصفهان در مجلس خبرگان – به تندی به این تعبیر رییس جمهور واکنش نشان داد و گفت: «تاکید بر عزت آفرین بودن برجام، باعث تقویت موضع دشمن می شود.» در یکی از دیگر واکنش ها، «احمد علم الهدی» – نماینده ولی فقیه در استان خراسان رضوی و امام جمعه مشهد – با اشاره مستقیم به این سخن از حسن روحانی، این عزت را منحصر در «مدلینگ» و و «جنس بنجل خارجی» دانست و افزود: «یک آقایی نیز می‌گوید با برجام عزت پیدا کردیم. چه عزتی؟ اینکه شرکت مدلینگ ایتالیایی بیاید عزت است؟ این را در برجام پیش بردید؟ چرا دستگاه‌های دانش بنیان خارجی حاضر نیستند سرمایه گذاری کنند؟ این عزت است؟…این عزت آوردن جنس بنجل مدل خارجی به کشور است یا دشمنی با کفار و مشرکان است و دشمن ستیزی و استکبار ستیزی است؟»

حسن روحانی کوتاه نیامد و در سفری که به جمهوری آذربایجان داشت، در جمع ایرانیان مقیم باکو دگرباره از برجام دفاع کرد و با تاکید بر این نکته که برجام مبتنی بر سیاست برد – برد بوده است، سیاست برد – باخت، را یک راهبرد اشتباه دانست که در صورت موفقیت نیز، دوام نخواهد داشت. او چندروز بعد در جمع مدیران آموزش و پرورش سراسر کشور نیز با دفاع از برجام، به رفت و آمد آزادانه و بدون مشکل کشتی های ایرانی اشاره کرد و افزود: « در شرایط امروز کشتی‌های بزرگ ما به بنادر بزرگ جهان سفر می‌کند. کالاهای ایرانی، کانتینرهای ما می‌توانند جابجا شوند. این در حالی است که پارسال همین موقع کشتی‌های ما نمی‌توانستند جابجا شوند وبیمه کشتی‌ها وجود نداشت و اگر کسی می‌خواست تجارت خارجی انجام دهد،‌بانک‌های خارجی حاضر نبودند ال‌سی باز کنند.»

موج آفرینی ها علیه برجام همچنان ادامه دارد و منحصر در مقامات سیاسی نزدیک یا وابسته به رهبری نظام نیست. چنان که صداوسیما که خود را «رسانه ملی» می داند در رویکردی جناحی – سیاسی خود تبدیل به پایگاه بزرگ تبلیغتاتی علیه برجام شده است. چندروز پیش سخنگوی دولت در سخنانی فوق العاده تند در آذربایجان غربی – که بعدا تکذیب شد – صدا و سیما را متهم کرد که در جهت «بی آبرویی دولت» تلاش می کند.

وبسایت «ایرنا» – پایگاه رسانه ای دولت – پیش از این و در اردیبهشت امسال در یادداشتی انتقادی از این رویکرد صداوسیمای جمهوری اسلامی انتقاد کرد و با طرح این نکته که برجام «یکی از مهم ترین امتیازات» بود که ایران از غرب ستاند، از عدم حمایت صداوسیما از دولت حسن روحانی گلایه کرد و نوشت: « صدا و سیما با پوشش گسترده نظرهای مخالفان داخلی و خارجی برجام، در یک تلاش غیرحرفه‌ای به دنبال القای بی نتیجه بودن برجام است…»

علیرضا کیانیعلیرضا کیانی فعال سابق دانشجویی است که به دلایل سیاسی در ایران از ادامه تحصیل بازماند و در تیرماه ۱۳۹۰ ایران را ترک کرد. در سال ۱۳۹۱ به «دانشجویان و دانش آموختگان لیبرال ایران» پیوست. او هم اکنون ساکن آمریکا است.

#حسنروحانی #خامنهای #دیدگاهنو #علیرضاکیانی

© 2020 New Vision Research Institute

  • White Facebook Icon