پایان ۶ دوره نخست‌وزیری نتانیاهو یا انتخابات سوم

انتخابات پارلمانی اسرائیل همانطور که پیشبینی می‌شد نتوانست مشکل تشکیل دولت پایدار را حل کند و هیچ حزب و ائتلافی نتوانست حدنصاب لازم برای استقرار دولت جدید و کسب اکثریت پارلمانی را بدست آورد. سرنوشت دولت به رایزنی‌ها و گفتگوها و توافقات احتمالی موکول شده است که چشم انداز مبهمی دارد. به عبارت دقیق‌تر کماکان ابرهای عدم قطعیت و بی‌ثباتی آسمان سیاسی اسرائیل را در برگرفته است. احتمال اینکه تعامل‌ها به جایی نرسد و مردم اسرائیل برای سومین بار در سال جاری برای تعیین تکلیف سیاسی پای صندوق‌های رای بروند، کم نیست. تشکیل دولت جدید نیازمند موافقت رای ۶۱ رای از ۱۲۰ رای اعضای کنیسه اسرائیل هست. نرخ مشارکت در این دوره انتخابات به میزان اندکی نسبت به دوره قبل افزایش یافت و از ۶۸٫۵ به ۶۹٫۴ درصد ارتقاء پیدا کرد. 

در تلگرام بخوانید

حزب لیکود به رهبری بنیامین نتانیاهو این بار نتیجه بدتری در مقایسه با دور قبل انتخابات پارلمانی بدست آورد که ۶ ماه پیش برگزار شد. در آن دوره حزب لیکود ۳۶ رای آورد. ولی در این دوره با شمارش ۹۳ درصد رای های اخذ شده سهم این حزب ۳۱ رای بوده است. رقیب اصلی وی، حزب آبی و سفید به رهبری بنی گانتز فرمانده سابق ارتش اسرائیل ۳۳ رای بدست آورده و گروه اول انتخابات شد. البته هیچکدام برنده انتخابات نیستند اما به طور نسبی ناکامی حزب لیکود بیشتر بود. موتلفان حزب راست گرای لیکود از جمع احزاب مذهبی و ناسیونالیسم افراطی اسرائیل ۲۴ رای آوردند که شامل یمینا ۷ رای، یهودیت متحد توراتی ۸ رای و شاس ۹ رای هست تا بلوکی ۵۵ رایی را تشکیل دهند.  بلوک رای جریان رقیب ۵۷ رای متشکل از حزب آبی و سفید ۳۳ رای، فهرست مشترک اعراب ۱۳ رای، حزب چپ ۶ رای و اتحاد دمکراتیک ۵ رای است. اسرائیل خانه ما که تشکل سیاسی راست گرا و سکولار است نیز ۸ رای بدست آورد که آن را در موقعیت تعیین کننده ای قرار داده است که به هر طرف سمت گیری کند، آن بلوک امکان تشکیل دولت را پیدا خواهد کرد.اعراب اسرائیلی در این دوره توانستند با تقویت همگرایی به طور نسبی موقعیت خود در پارلمان اسرائیل را بهبود بخشند. 

گانتز که در این دوره سعی کرده تا خود را به عنوان یک چهره وحدت بخش در فضای دو قطبی سیاسی اسرائیل معرفی کند، اگرچه به جریان میانه مشهور است، اما مواضع وی در تحلیل آخر در سمت راست قرار می گیرد. منتهی آرایش قوا و نیاز وی به ائتلاف با نیروهای چپ و اعراب اسرائیلی برای کنار گذاشتن نتانیاهو از نخست وزیری وی را در شرایط خاصی قرار داده است. او در ایام انتخاباتی در ائتلاف با یعیر لپید وزیر اقتصاد سابق و چهره رسانه ای موضع مشخصی در برابر شهرک سازی غیر قانونی در کرانه باختری و توسعه سرزمینی اسرائیل و همچنین طرح دولت ترامپ برای صلح بین اعراب و اسرائیل اتخاذ نکرد. البته او تمایل خود به صلح با فلسطینیان در چارچوب رعایت ملاحظات امنیتی اسرائیل را اعلام کرد.

نتانیاهو شدیدتر از دوره قبل بر روی هویت یهودی اسرائیل، ملی‌گرایی افراطی و ضمیمه کردن شهرک‌های غیرقانونی اسرائیل در کرانه باختری، الحاق بلندی‌های جولان و قراردادن بیت المقدس شرقی به عنوان پایتخت اسرائیل تاکید کرده و حملات شدیدی را به اعراب اسرائیلی انجام داد. اظهارات وی که رنگ و بوی نژادپرستی و تفرت پراکنی مذهبی داشت افزایش سهم اعراب در سیاست اسرائیل را تهدیدی بزرگ برای این کشور بشمار آورد.

دراین دوره از انتخابات روند  راست‌گرائی شکل گرفته از سال ۲۰۱۰  به بعد کماکان روند صعودی خود را حفظ کرد. گرایش‌های چپ در رقابت‌های انتخاباتی نتوانستند موقعیت خود را به نحوی معنادار تقویت کنند و کلا فضای غالب انتخابات گزینش بین گرایش‌های وسط و تندروی جریان راست بود. افکار عمومی اسرائیل بیش از گذشته با توجه به ملاحظات امنیتی متمایل به دیدگاه‌هایی شده است که رویکرد تهاجمی‌تر نسبت به حفاظت از منافع اسرائیلی‌ها و گسترش قلمرو ارضی این کشور داشته و سخت‌گیری بیشتری بر فلسطینی‌ها اعمال می‌کنند. حمایت‌های ویژه ترامپ و دولت آمریکا در گزینش بیت‌المقدس به عنوان پایتخت در خصوص اسرائیل نیز نقش پررنگی در فضای انتخاباتی داشت.

نتانیاهو بعد از انتخابات با رد شکست تشکیل دولت ائتلافی را پیشنهاد داد که به نظر وی از آن گریزی نیست. او از گانتز دعوت کرد تا با هم دولت وحدت ملی تشکیل دهند. اما گانتز که هنوز پاسخ صریحی به دعوت وی نداده است با توجه به مواضع انتخاباتی اش بعید است این پیشنهاد را در شرایطی بپذیرد که نتانیاهو رئیس دولت باقی بماند. وی و ائتلاف متبوعش خواهان کناره گیری نتانیاهو است که اکنون به دلیل متهم شدن وی به فساد اقتصادی و سوء استفاده از موقعیتش در قدرت از سوی دادستانی کل اسرائیل کرسی نخست وزیری اش متزلزل تر از قبل به نظر می رسد.

لیبرمن از ایده دولت وحدت ملی استقبال کرده اما آن را منوط به ائتلاف نیروهای لیبرال و سکولار متشکل از حزب خودش و لیکود و آبی و سفید کرده است. لیبرمن که به دلیل گرایش سکولار و مخالفت با گروه های مذهبی ارتدوکس از دولت نتانیاهو جدا شد و برگزاری مجدد انتخابات را ناگزیر ساخت، تمایلی به تشکیل دولت ائتلافی با گرایش های مذهبی یهود، چپ و اعراب ندارد. بدینترتیب پیوستن حزب “اسرائیل خانه ما” به یکی از دو حزب اول انتخابات برای تشکیل دولت با چالش های بزرگی مواجه است. حزب لیکود نیز در شرایطی است که جدا شدن از نیروهای مذهبی افراطی متحد در سالیان اخیر برایش پر هزینه بوده و ریسک کنترل نشده دارد. ائتلاف حزب آبی و سفید، نیروهای چپ و اعراب اسرائیلی نیز علی رغم اینکه فقط ۴ کرسی برای تشکیل دولت نیاز دارد اما کار بسیار دشواری برای جلب نظر لیبرمن دارد.

طبق قانون رووین ریولین رئیس جمهور اسرائیل بعد از مشورت با احزابی که موفق به کسب کرسی در پارلمان شده اند، یک نفر را برای نخست وزیری انتخاب می کند و ۶ هفته به وی وقت می دهد تا دولت ائتلافی تشکیل دهد، اگر وی موفق به این کار نشود، آنوقت به نفر دیگری ۲۸ روز فرصت می دهد. اگر باز هم دولت تشکیل نشد، او می تواند دستور برگزاری انتخابات جدید را بدهد. 

اگرچه شرایط فعلی نوعی بن بست در تشکیل دولت در فرصت های یادشده را نشان می دهد، اما احزاب اسرائیل چندان تمایلی به انتخابات سوم ندارند و احتمال اینکه در ماه های آینده موازنه قوا در عرصه سیاسی اسرائیل تغییر پیدا کند، ضعیف است. ازاینرو ممکن است این عامل و ضرورت سامان بخشیدن به حکمرانی در اسرائیل احزاب را به تعدیل موضع خود و انعطاف سوق دهد. آنچه مشخص است دولت جدید اسرائیل فقط در حالت ائتلافی می تواند تشکیل شود و ممکن است حالت شکننده پیدا کند. این عامل بخت نتانیاهو برای استمرار نخست وزیری را کاهش می دهد. 

در تلگرام بخوانید

به نظر می رسد نتانیاهو که تا الان ۴ دوره مستمر نخست وزیری اسرائیل و یک دوره منفصل قبل از آن را در کارنامه خود دارد، برای تداوم حفظ این مقام کار بسیار دشواری در پیش دارد و حتی اگر انتخابات تجدید شود باز امکان اینکه حزب لیکود و متحدانش بتوانند وضعیت شان را ارتقا بدهند کم است. برخی از کارشناسان و ناظران تحولات سیاسی اسرائیل تغییر دولت در این کشور را ناگزیر می دانند که دیر یا زود اتفاق می افتد. البته قطعیتی نیز وجود ندارد  وممکن است با چرخش لیبرمن که در نهایت گرایش راست و سرسختی در برابر فلسطینی ها بارزترین وجه سیاست ورزی وی و حزبش است، بتواند برای ششمین بار رئیس دولت اسرائیل شود. هفته های آینده نشان می دهد دولت اسرائیل چه شکلی پیدا می کند. پیامدهای تغییر و یا ابقای نتانیاهو در سیاست اسرائیل و منطقه فاکتور مهمی است، اما هر کس نخست وزیر شود بعید است در سیاست تقابل با جمهوری اسلامی ایران تغییر ملموس و ماندگاری ایجاد شود.

#اسرائیل #انتخابات #اعراب #بنیامیننتانیاهو #انتخاباتاسرائیل #دیدگاهنو #علیافشاری #فلسطین #جمهوریاسلامی

© 2020 New Vision Research Institute

  • White Facebook Icon