علی افشاری- لوینسون جامانده از توافق برجام

علی افشاری - اعلام خبر مرگ رابرت لوینسون افسر سابق اف بی آی که جان خود را بر سر یک پروژه ماجراجویانه امنیتی به خطر انداخت، بار دیگر رازآلودگی این پرونده را در افکار عمومی جهان برجسته ساخته است. بعد از اینکه خانواده وی مدعی شدند مدارکی از سوی دولت آمریکا به آنها ارائه شده که حاکی از قطعی بودن فوت لویسنون هست؛ مقامات وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران اعلام کردند که وی از ایران خارج شده و مقامات وقت وزارت خارجه آمریکا نیز این اتفاق را تایید کرده اند. اما ادعای وزارت خارجه جمهوری اسلامی در سوابق پرونده به این شکل وجود ندارد. در سال 2010 فیلم هایی از لویسنون به دست خانواده اش رسید که لباس های زندانیان القاعده در گوانتانامو به تنش بود و پلاکاردهایی که بر روی سینه لوینسون نصب شده بود که همه بر سرزنش بی‌اعتنایی دولت آمریکا تمرکز داشت. تجزیه و تحلیل فیلم ها نشان می داد محل ارسال آنها کشور پاکستان است؛ در عین حال نوع ارسال فیلم و عکس‌ها به گونه‌ای بود که با استفاده از پیچیده ترین روش‌های رد گیری نیز فرستنده قابل تشخیص نبود . این امر نشان از حرفه‌ای بودن کار گروگان‌گیر‌ها داشت. بر این اساس وزارت خارجه امریکا یکی از احتمالات را نگه‌داری لوینسون در پاکستان ویا جنوب شرقی آسیا حدس زده بود که از دید آنها نافی مسئولیت جمهوری اسلامی ایران نبود. این احتمال هم وجود دارد به دلیل تماس های غیررسمی بین مقام های ایرانی و آمریکائی در ان مقطع اظهار نظر فوق برای هدف تسهیل آزادسازی لوینسون صورت گرفته باشد.

سیا در همان سال ها مدعی شده بود که مقام های مربوطه از حکومت ایران گفته اند: «یک گروه تند رو لوینسون را بازداشت کرده و علی رغم درگیری مامورین انتظامی ایران با آنها ،او را به خاک افغانستان برده اند.» ادعایی که مسئولین سیا نپذیرفتند و حتی اظهار نگرانی کردند که مبادا این حرف مقدمه کشتن لوینسون باشد.

در‌کل 13 سال گذشته آمریکا خواهان پاسخگویی جمهوری اسلامی ایران در خصوص این پرونده بوده است. اما به دلیل تخلفاتی که در سیا در‌مورد این پرونده شده بود و همچنین ارزش اطلاعاتی پایین لوینسون به دلیل نداشتن سابقه کار در حوزه امنیت خارجی و اطلاعاتی و بی پروایی شخصی او پرونده وی در دسته "مجرمانه" قرار گرفته بود تا با پیگیری های قضائی و حقوقی حل وفصل گشته و از چارچوب تعاملات غیررسمی و دادوستدهای اطلاعاتی وسیاسی خارج شده بود. حکومت ایران از ابتدا منکر هر گونه اطلاعی از لوینسون بوده است. در عین حال برای کمک ابراز آمادگی کرده و به طور مشخص محمود احمدی نژاد به خانواده وی قول داده بود و خانواده او نیز حتی یک بار به ایران آمدند. در عین حال مقامات جمهوری اسلامی مرتب از دولت آمریکا خواسته بودند تا ماموریت لوینسون را افشا نماید. این کار توسط رسانه های آمریکایی انجام شد؛ خبرگزاری آسوشیتدپرس و واشنگتن پست نخستین بار همکاری لوینسون با سیا را فاش ساختند.

اما حتی فرض خروج لویسنون از ایران که با تردید‌های جدی مواجه است باز لزوما دلیل نمی شود که وی خارج از نفوذ نهادهای اطلاعاتی ایران بوده است. در جزیره کیش غیر از نیرو‌های اطلاعاتی و انتظامی ایران وبخصوص سپاه، هیچ نیروی دیگری نمی‌تواند فعالیت کند. تا الان سابقه نداشته است در آن مناطق گروه‌های خارجی بتوانند دست به گروگان‌گیری بزنند. حضور لویینسون در ماه مارس 2007 در جزیره کیش قطعی است؛ داوود صلاح الدین طرف مذاکره وی بازداشت لوینسون در کیش را تایید کرده است. پرس تی وی نیز خبر بازداشت وی را همان روز منتشر کرده و سپس سریعا حذف می کند.

نیروهای امنیتی ایران و بخصوص سپاه قدس روابط و نفوذ خوبی در منطقه دارد و می تواند خارج از ایران هر فردی را نگه دارد. برخی منابع مدعی شده اند که لوینسون در اختیار گروه گلبدین حکمتیار در افغانستان بوده است. اما شواهد قابل اعتناتری وجود دارد که نشانگر حضور وی در ایران است. این شواهد شامل انتقال وی به مرکز درمانی و حتی رفتن وی به کما بوده است. او بیماری های متعددی از جمله دیابت داشت. تقریبا قطعی به نظر می رسد که لوینسون تا سال 2011 زنده بوده است. اما به نظر می رسد احتمالا وی در همان سال یا سال بعدی فوت کرده است. درماجرای برجام که مذاکرات در سال 2013 شروع شد و در 2015 به نتیجه رسید، احتمال زنده بودن لوینسون ضعیف است. اما علی رغم اینکه در حاشیه برجام توافقی برای مبادله زندانیان به ارزش 1.4 میلیارد دلار بین ایران و آمریکا منعقد شد و مبلغ فوق طی یک پرواز و به صورت نقدی از مجل مطالبات قدیمی ایران از آمریکا پرداخت شد؛ سئوال جدی مطرح است که چرا لوینسون در این توافق فراموش شد؟

جواد ظریف که دروغگویی وی ثابت شده است بنا به طریق مالوف منکر حضور وی در ایران شده و بار دیگر پوشش دهنده دستگاه امنیتی کشور شد؛ کل سابقه فعالیت وی در وزارت خارجه گویای این واقعیت تلخ است که ظریف همیشه توجیه کننده سیاست های سرکوب و خشونت ناموجه حکومتی بوده است. اما سئوال جدی مطرح است که چرا جان کری در این خصوص تسلیم شده است؟ چرا خواهان روشن شدن وضعیت لویسنون در ایران نشده است؟ حضور لوینسون در ایران اگر مجرمانه هم باشد، مجازات آن مرگ و یا بد‌رفتاری و محرومیت از امکانات که منتج به فوت شود، نیست. ازاینرو ماجرای تلخ لوینسون یکی از نقاط تاریک برجام و حاشیه های آن هست که در تاریخ ثبت می شود و جواد ظریف و جان کری در یک سطح وباراک اوباما و حسن روحانی در سطح دیگر سرزنش خواهند شد. البته مسئول اصلی فوت و یا قتل احتمالی وی نهادی است که لویسون را 13 سال پیش در کیش یا از طریق تور امنیتی و یا اطلاع ناشی از کنترل صلاح الدین بازداشت کرده بود. در نهایت نیز نظام جمهوری اسلامی ایران باید پاسخگو باشد.

© 2020 New Vision Research Institute

  • White Facebook Icon