کاهش چشمگیر فاصله جمهوری اسلامی از بمب اتمی؟!

احمد رأفت – در ژوئیه سال ۲۰۱۵ (تیرماه ۱۳۹۴) توافق هسته‌ای یا برجام با هدف طولانی‌تر ساختن فاصله جمهوری اسلامی با بمب هسته‌ای به امضا رسید. هدف پنج عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد ( روسیه، چین، آمریکا، فرانسه و بریتانیا) بعلاوه آلمان از این توافق افزایش این فاصله به حداقل یک سال بود. پنج سال پس از اجرایی شدن برجام و ۱۸ ماه پس از خروج آمریکا از این توافق، مجددا فاصله جمهوری اسلامی با بمب اتمی به مدت حدود سه ماه رسیده است.

جمهوری اسلامی از نیمه ماه مه ۲۰۱۸، گام به گام از تعهدات خود در برجام فاصله گرفته است. آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، نهاد وابسته به سازمان ملل متحد، در آخرین گزارش خود به تعهداتی که جمهوری اسلامی با وجود باقی ماندن در توافق هسته‌ای رعایت نمی‌کند اشاره کرده است. این گزارش وضعیت کنونی برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی را نگران کننده می‌خواند.


رافائل گروسی مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در گفتگویی با روزنامه اتریشی «دی پرِسِه» در ماه اکتبر گذشته از جمله می‌گوید «ایران غنی‌سازی را بالاتر از سطحی که تعهد کرده بود ادامه می‌دهد و ذخیره اورانیوم غنی‌شده ماه به ماه افزایش می‌یابد.» رافائل گروسی در همین گفتگو برنامه هسته ای جمهوری اسلامی را «بسیار توسعه یافته» می‌خواند و می‌افزاید «ایران یک چرخه سوخت هسته‌ای کامل با همه توانمندی‌ها دارد.»


بر پایه تعهداتی که در سال ۲۰۱۵ جمهوری اسلامی با امضای برجام پذیرفته است، حداکثر ذخیره اورانیوم غنی‌سازی شده نباید از ۲۰۲.۸ کیلوگرم تجاوز کند. برپایه آخرین گزارش آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در ابتدای ماه نوامبر سال جاری میلادی ذخیره اورانیوم غنی‌سازی شده جمهوری اسلامی ۲۴۴۲.۹ کیلوگرم بوده و احتمالا در هفته‌های اخیر افزایش هم یافته است.


در برجام آمده است که جمهوری اسلامی تعهد می‌کند غلظت غنی‌سازی از ۳.۶۷ درصد نباید تجاوز کند. بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی غلظت کنونی غنی‌سازی اورانیوم را ۴.۵ درصد اعلام کرده‌اند. جمهوری اسلامی با امضای برجام متعهد شده بود تنها از ۵۰۰۰ سانتریفیوژ IR-1 در تأسیسات نطنز استفاده کند. در سایت فردو نیز ۱۰۴۴ سانتریفوژ IR-1 قرار بود تنها برای مصارف دیگر فعال باشند. علی‌اکبر صالحی رئیس سازمان انرژی اتمی جمهوری اسلامی و یکی از معاونین حسن روحانی اخیرا اعلام کرده است که در نطنز از سانتریفوژهای نسل‌های بعدی و حتا IR-6 استفاده می‌شود.


دقیقا یکسال پیش، علی اکبر صالحی در گفتگو با رسانه‌های جمهوری اسلامی در اشاره به سانتریفیوژهای نسل جدید می‌گوید: ««طرف مقابل از منظر خودش که فکر کند ما به سمت فعالیت‌های غیرصلح‌آمیز نمی‌رویم، دو محدودیت عمده زمانی و تعدادی برای ما گذاشته بودند. ما به این شکل این نقیضه را جمع کردیم، یعنی هم مشکل طرف را حل کردیم و هم از حق خودمان عدول نکردیم.» در همین گفتگو علی ‌اکبر صالحی مدعی می‌شود در صورتی که مقامات جمهوری اصلاحی دستورش را صادر کنند سازمان انرژی اتمی «در عرض ۴ دقیقه» می‌تواند غنی‌سازی ۲۰ درصدی را آغاز کند.


یک کارشناس اسرائیلی به کیهان لندن می‌گوید «زمان لازم برای غنی‌سازی از صفر تا ۲۰ درصد به مراتب بیشتر از زمان لازم برای رساندن به ۹۰ درصد، غلظت لازم برای ساختن بمب اتمی است». همین کارشناس می‌افزاید «جمهوری اسلامی با استفاده از ۴۸۰ سانتریفوز IR-6 در نطنز و ۱۰۴۴ سانتریفوژ IR-1 در فردو قادر است در عرض ۴ هفته ۲۵ کیلو اورانیوم ۹۰ درصدی لازم برای یک بمب هسته‌ای را تولید کند. البته داشتن این مقدار اورانیوم ۹۰ درصدی برای داشتن یک بمب کافی نیست و باید کلاهک و موشک برای حمل این بمب را نیز در اختیار داشته باشد. تا آنجا که ما اطلاع داریم در این زمینه نیز فعالیت‌های شبانه‌روزی جمهوری اسلامی ادامه دارد و بعید نیست در عرض ۳ تا ۴ ماه بتواند این طرح را نیز تکمیل کند.»


دیوید آلبرایت کارشناس هسته‌ای آمریکایی که در گذشته با سازمان بین‌المللی انرژی اتمی نیز همکاری داشته است، بر پایه آخرین داده‌های همین نهاد می‌گوید در خوشبینانه‌ترین حالت فاصله جمهوری اسلامی با اولین بمب‌ هسته‌ای بین سه تا سه ماه و نیم است. دیوید آلبرایت البته می‌افزاید برای دستیابی به این هدف جمهوری اسلامی باید بتواند از سانتریفیوژهای نسل جدید استفاده کند. این کارشناس آمریکایی معتقد است که جمهوری اسلامی در حال حاضر به اندازه کافی اورانیوم غنی‌سازی شده، هرچند با غلظت پایین، در اختیار دارد که بتواند با افزایش غلظت به ۹۰ درصد یک بمب و شاید دو بمب اتمی بسازد.


البته توافق هسته‌ای یا برجام تنها مانع قانونی برای جلوگیری از تلاش‌های جمهوری اسلامی برای دستیابی به بمب اتم نیست. ایران در سال‌های قبل از انقلاب سال ۵۷ به «پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای» یا NPT پیوسته و جمهوری اسلامی اگرچه بارها تهدید به خروج از این پیمان کرده است اما هنوز اقدامی در این زمینه انجام نداده. تا کنون ۱۸۸ کشور جهان به این پیمان پیوسته‌اند. بر مبنای این پیمان کشورهای دارای سلاح هسته‌ای نباید بطور مستقیم یا غیرمستقیم به دیگر کشورها در راه دستیابی این سلاح کمک کنند و کشورهای دیگر نیز متعهد می‌شوند در این راه تلاش نکنند.

منبع:کیهان‌لندن

© 2020 New Vision Research Institute

  • White Facebook Icon